Het publieke debat in de media wordt nog steeds gemonopoliseerd door dominante maatschappelijke groepen. Mensen in een gemarginaliseerde positie blijven daardoor vaak ongehoord, of hun leefwereld wordt weergegeven als een verhaal dat door anderen is bedacht.
Dat blijkt uit een onderzoek dat dinsdag is gepubliceerd. De studie werd uitgevoerd door de non-profitorganisatie Média animation in opdracht van de publieke omroep RTBF en met steun van de Higher Council for Media Education (CSEM).
Grote ongelijkheid in wie aan het woord komt
Voor het onderzoek vroegen de onderzoekers aan mensen die te maken hebben met sociale uitsluiting hoe zij de weergave van hun realiteit in de media ervaren. Daarnaast werden verenigingen en diverse experts geraadpleegd.
Uit de resultaten komt naar voren dat de helft van alle mensen die in de media spreken tot de hogere sociaal-professionele groepen behoort. Wanneer de sportberichtgeving buiten beschouwing wordt gelaten, valt zelfs meer dan 80 procent van de sprekers in deze categorie. Mensen met een arbeiders- of plattelandsachtergrond, studenten en werklozen zijn samen goed voor slechts 6,5 procent.
Als concreet voorbeeld wijst de studie op de opeenvolgende lockdowns tijdens de coronapandemie. In de meeste reportages waren gezinnen te zien in grote, vrijstaande huizen met een tuin, terwijl de realiteit van gezinnen die met economische moeilijkheden kampen vrijwel nooit in beeld werd gebracht.
Homogene redacties en vaste bronnen
De auteurs vestigen daarnaast de aandacht op de oververtegenwoordiging van intellectuele, hoogopgeleide en stedelijke groepen op redacties, zowel in Franstalig België als in de rest van Europa. Volgens cijfers van de Association of Professional Journalists (AJP) en UCLouvain beschikt 83,4 procent van de journalisten over een universitair diploma.
Die samenstelling heeft volgens het onderzoek gevolgen voor de werkwijze van journalisten. Zij geven sneller de voorkeur aan vaste, institutionele informatiebronnen die dezelfde culturele codes, welbespraaktheid en hetzelfde wereldbeeld delen. In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld dat geplande, officiële en voorspelbare evenementen vaker worden verkozen boven verslaggeving vanuit arbeiderswijken.
Gevolgen voor maatschappelijke wereldbeelden
Volgens de onderzoekers heeft die eenzijdige benadering bredere gevolgen voor hoe er naar de maatschappij wordt gekeken. Het mediadiscours over de samenleving, haar marges en de uitgesloten groepen die daarin leven kan tegengestelde interpretaties van de wereld aanwakkeren, aldus de studie, die daarbij meritocratische narratieven als voorbeeld noemt.






















