Oud-premier Alexander De Croo (Open VLD) wordt de nieuwe topman van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP). Dat nieuws werd dinsdag door diverse bronnen bevestigd aan onder meer Belga, De Morgen en VRT NWS. VN-secretaris-generaal António Guterres heeft De Croo voorgedragen voor de positie. Hoewel de Algemene Vergadering van de VN de benoeming nog formeel moet goedkeuren, wordt dit beschouwd als een formaliteit.
Met deze benoeming krijgt De Croo de op twee na hoogste functie binnen de Verenigde Naties en wordt hij automatisch vicesecretaris-generaal, waardoor hij nauw zal samenwerken met Guterres. Hij zou voor het einde van dit jaar aan de slag gaan voor een mandaat van vier jaar, dat verlengbaar is.
Open VLD-voorzitter Frédéric De Gucht reageerde verheugd op het nieuws: "Enorm trots dat een Belgische liberaal de derde hoogste functie bij de VN opneemt. Een prachtige erkenning van je inzet, visie en leiderschap."
Door zijn vertrek naar het VN-hoofdkantoor in New York verlaat De Croo de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Hij wordt daar opgevolgd door Sandro Di Nunzio, momenteel eerste schepen in Lochristi. In Brakel, waar De Croo burgemeester is, zal Marleen Gyselinck zijn taken als waarnemend burgemeester overnemen.
Een zware opdracht: besparingen en fusies
Het UNDP is de grootste operationele VN-organisatie, met wereldwijd 23.000 medewerkers en een jaarlijks budget van ongeveer 5 miljard dollar. De organisatie richt zich niet op noodhulp, maar op structurele hulp op lange termijn, zoals armoedebestrijding, klimaatbescherming, goed bestuur en het verkleinen van ongelijkheid. Concrete voorbeelden zijn de coördinatie van de wederopbouw van steden in Oekraïne en programma's voor schone energie in Azië en Afrika.
Experts waarschuwen echter dat De Croo een zeer lastige uitdaging te wachten staat. "Dit is een grote eer voor België, maar hij komt op een moeilijk moment," zegt Peter Piot, voormalig topman van UNAIDS, het aidsprogramma van de VN.
De Croo erft een organisatie middenin een "enorme financiële crisis", aldus Jan Wouters, hoogleraar Internationaal Recht (KU Leuven). Die crisis wordt deels veroorzaakt doordat grootmachten als China en de Verenigde Staten hun bijdragen niet of te laat betalen, en door het opdoeken van het Amerikaanse agentschap USAID onder de regering-Trump. "De omstandigheden zijn veranderd en de budgetten zijn verminderd," vult Piot aan. "Hij zal moeten besparen."
Bovendien moet De Croo meteen een grote herstructurering aanvatten. Volgens Wouters heeft Guterres aangekondigd dat het UNDP zal fuseren met het UNOPS (United Nations Office for Project Services).
Van buitenstaander tot VN-topman
De benoeming van De Croo liep naar verluidt niet van een leien dakje. Een jury raakte er aanvankelijk niet uit, waarna Guterres de beslissing zelf nam. Volgens Wouters was er binnen de VN verzet tegen de kandidatuur van De Croo, omdat men de voorkeur gaf aan een interne kandidaat. "Hij komt van buiten de organisatie, dus het is belangrijk dat je in sneltempo vertrouwd geraakt met de interne cultuur," aldus Wouters.
Toch zien de experts ook sterke punten. De Croo was tussen 2014 en 2020 minister van Ontwikkelingssamenwerking en bouwde internationaal prestige op. "België is ook een ingewikkeld land en dat heeft hij ook bij elkaar gehouden. Dat is zeer nuttig voor de VN," merkt Piot op.
De benoeming van De Croo heeft mogelijk wel negatieve gevolgen voor een andere Belgische kandidate. Oud-staatssecretaris Nicole de Moor (CD&V) heeft haar zinnen gezet op het voorzitterschap van het VN-vluchtelingenagentschap (UNHCR) in Genève. De vrees bestaat dat twee Belgen op zulke hoge VN-posten "wat veel" zou kunnen zijn voor andere landen, waardoor haar kansen slinken.
