Het stroomverbruik van datacenters in Nederland is de afgelopen jaren explosief gestegen en deze groei lijkt voorlopig niet te stoppen. Terwijl het stroomnet in grote delen van het land vol zit, verbruiken datacenters inmiddels net zoveel elektriciteit als bijna twee miljoen huishoudens. Experts en netbeheerders waarschuwen dat dit verbruik richting 2030 kan verdubbelen, wat de druk op het net verder vergroot.
Uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat datacenters in 2024 gezamenlijk goed waren voor 5100 gigawattuur aan elektriciteit. Dat is bijna 5 procent van het totale Nederlandse stroomverbruik. Ter vergelijking: in 2017 lag dit aandeel nog op slechts 1,5 procent. De sector is daarmee in rap tempo uitgegroeid tot een grootverbruiker, vergelijkbaar met de energiebehoefte van bijna twee miljoen woningen.
Het gaat hierbij specifiek om commerciële datacenters van techbedrijven en cloudproviders; interne datacentra van bijvoorbeeld ziekenhuizen of universiteiten zijn niet meegeteld. Hoewel er in totaal circa 200 datacenters in Nederland staan, wordt de groei vooral veroorzaakt door ongeveer 45 grote locaties die elk meer dan 10 GWh verbruiken.
Wachtlijsten en voorkeursbehandeling
De groei is voorlopig nog niet ten einde. Uit onderzoek van NU.nl en gemeentelijke data blijkt dat er door het hele land nog meer dan 25 grote datacenters gepland staan of reeds in aanbouw zijn. Voor meer dan de helft van deze projecten is de vergunning al rond.
Dit is opvallend, omdat het Nederlandse stroomnet op veel plekken overvol is en duizenden andere bedrijven op een wachtlijst staan voor een aansluiting. Volgens Emiel van Druten van netbeheerder TenneT komt dit doordat veel datacenters hun aanvragen al rond 2020 of 2021 indienden. "Ze hadden eigenlijk hun plekje al verworven voordat er een wachtrij ontstond," aldus Van Druten.
Netbeheerders vrezen, met name in Noord-Holland, voor overbelasting en zelfs stroomuitval op piekmomenten als er geen extra maatregelen worden genomen.
Techreuzen en AI drijven de vraag
De drijvende kracht achter deze expansie zijn techgiganten als Google en Microsoft, mede aangejaagd door de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). De chips die nodig zijn voor AI-toepassingen verbruiken aanzienlijk meer energie dan traditionele serverapparatuur.
Google: Breidt fors uit in de provincie Groningen. In de Eemshaven is sinds 2015 al 50 hectare volgebouwd, en er staan nog vier gigantische datahallen gepland op een terrein van 100 hectare. Daarnaast opende het bedrijf onlangs een locatie in Winschoten en wordt er gebouwd bij de stad Groningen.
Microsoft: Heeft aangekondigd zijn datacenter in Middenmeer (Hollands Kroon) verder uit te breiden.
Equinix: Kondigde recent de bouw aan van een nieuw datacenter bij Lelystad met een stroomaansluiting van 150 megawatt, waarvoor de capaciteit jaren geleden al was gereserveerd.
Toekomstperspectief: Verdubbeling in 2030
De verwachtingen over de toekomstige groei lopen uiteen, maar wijzen allemaal omhoog. Netbeheerders schatten dat datacenters in 2030 goed kunnen zijn voor maar liefst 15 procent van het totale Nederlandse stroomverbruik. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is iets voorzichtiger en gaat uit van circa 10 procent in 2030 – nog altijd een verdubbeling ten opzichte van nu.
Ondanks de druk op het net, klinkt er ook een tegengeluid. Voormalig ASML-topman Peter Wennink pleitte vorige week in een kabinetsadvies juist voor meer ruimte voor datacenters. Hij waarschuwt dat zonder voldoende digitale infrastructuur, kennis en bedrijvigheid uit Nederland zullen verdwijnen. De sector zelf sluit zich hierbij aan en stelt dat bedrijven nu al naar het buitenland uitwijken voor hun IT-ontwikkelingen.
