De Israëlische parlementsverkiezingen hebben vooralsnog geen duidelijke winnaar opgeleverd. Volgens de meest recente exitpolls blijft de Likoed-partij van premier Benjamin Netanyahu weliswaar de grootste fractie in de Knesset met 24 tot 27 zetels, maar dat betekent mogelijk een verlies van vijf zetels ten opzichte van de vorige coalitie.
In de verhoudingen tussen de politieke kampen is de strijd uiterst nipt. Waar de eerste exitpolls het oppositieblok van oud-legerchef Gadi Eisenkot (Yashar) nog een lichte voorsprong gaven van 52 tegenover 50 zetels, staan de twee blokken in latere peilingen gelijk op 51 zetels.
Met een totale omvang van 120 zetels in de Knesset is voor een meerderheid een drempel van 61 zetels vereist. Geen van de blokken heeft daardoor op dit moment een direct zicht op een meerderheidsregering. Eisenkot reageerde via sociale media op de eerste prognoses door te stellen dat de uitslag duidt op een totaal gebrek aan vertrouwen in Netanyahu en zijn regering.
Buitengewoon hoge opkomst en kiezers uit het buitenland
De verkiezingen werden gekenmerkt door een buitengewoon hoge opkomst. Halverwege de middag lag het opkomstpercentage op 55,7 procent – het hoogste niveau rond dat tijdstip sinds 1973.
Rond 20:00 uur hadden meer dan 5 miljoen Israëliërs (74,3 procent) hun stem uitgebracht, en bij het sluiten van de stembureaus om 22:00 uur meldde de Centrale Kiescommissie dat de definitieve opkomst boven de 77 procent lag. Vanwege de grote drukte en lange rijen verzocht Likoed om de stembureaus langer open te houden, maar de Kiescommissie wees dit verzoek af.
Omdat stemmen vanuit het buitenland niet is toegestaan, reisden naar schatting 70.000 kiesgerechtigden speciaal naar Israël om hun stem uit te brengen. Veel kiezers zagen de gang naar de stembus als een referendum over premier Netanyahu, waarbij veiligheid na de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 en de omstreden hervormingen van de democratische rechtsstaat de centrale thema's vormden.
Recorduitslag voor Arabische partijen
Een opvallende uitkomst in de exitpolls is de winst van de Arabische partijen. Samen behalen de twee Arabische blokken volgens de prognoses een recordaantal van 18 zetels. Hierbij wordt de Verenigde Arabische Lijst geschat op 10 tot 11 zetels en Ra'am op 7 zetels.
Door deze omvang kunnen zij een doorslaggevende rol spelen bij een eventuele regeringsvorming zonder Netanyahu. Een samenwerking tussen Joodse oppositieleiders en Arabische partijen ligt echter politiek gevoelig sinds de gebeurtenissen van 7 oktober 2023.
Incidenten, beschuldigingen en spanningen op de verkiezingsdag
De verkiezingsdag verliep niet zonder incidenten. Zeker zes partijen maakten melding van onregelmatigheden bij stembureaus, waaronder het opzettelijk bekladden of verscheuren van stembiljetten. Yashar beschuldigde tegenstanders van stelselmatige beïnvloeding, al heeft de Kiescommissie daarvoor nog geen bewijs gevonden.
Wel werd een incident bij de Arabische partij Ra'am bevestigd: na huiszoekingen waarbij enveloppen met geld werden aangetroffen, zijn drie personen opgepakt op verdenking van kiezersomkoping. De Kiescommissie noemde dit een op zichzelf staand geval.
Netanyahu haalde fel uit naar de Arabische partijen en beschuldigde hen ervan de verkiezingen te willen stelen. Ra'am-leider Mansour Abbas noemde deze uitlatingen een leugen die bedoeld was om rechtse kiezers te mobiliseren.
Daarnaast werd melding gemaakt van lange wachttijden in Arabische gemeenschappen door trage identiteitscontroles en tijdelijke sluitingen van stemlokalen. In Tel Aviv werd bovendien een man met een groot mes gearresteerd nabij Yair Golan, de leider van de Democratische Partij.
Moeizame formatie in het vooruitzicht
Aangezien nog nooit één partij een absolute meerderheid heeft behaald in de Israëlische geschiedenis, is een coalitieregering noodzakelijk. Netanyahu steunde voorheen op een coalitie van vijf partijen met 64 zetels.
Gezien de gelijke stand tussen de blokken en de geschiedenis van mislukte coalitievormingen die herhaaldelijk tot nieuwe verkiezingen leidden, staat het land mogelijk opnieuw voor een ingewikkeld en langdurig formatieproces.
