Een kwart van de ingediende Kamervragen in de Tweede Kamer wordt inmiddels ten minste gedeeltelijk geschreven met behulp van kunstmatige intelligentie. Dat blijkt uit een analyse van de NOS, waarbij 2500 documenten met in totaal meer dan 28.000 individuele Kamervragen geautomatiseerd zijn onderzocht.

Het gebruik van AI-instrumenten zoals ChatGPT of Claude vertoont een stijgende lijn: in het afgelopen halfjaar bevatte 26 procent van de vragen AI-gegenereerde elementen, vergeleken met 17 procent in het halfjaar daarvoor.

Praktijk in de Kamer

De mate waarin de technologie wordt ingezet varieert van het formuleren van enkele zinnen tot het opstellen van volledige vragenlijsten. Meerdere Kamerleden bevestigen het gebruik van deze hulpmiddelen. Zo geeft JA21-Kamerlid Daniël van den Berg aan AI te gebruiken om sneller door Kamerstukken en notulen te zoeken en formuleringen aan te scherpen.

Ook vertegenwoordigers van de VVD en D66 zetten de software in voor spellingscontroles, het inkorten van teksten of het vergroten van de begrijpelijkheid. De politici benadrukken daarbij dat zij de inhoud zelf controleren en de uiteindelijke verantwoordelijkheid dragen voor wat zij inbrengen.

Zorgen en risico's volgens experts

Het verschijnsel roept uiteenlopende reacties op onder experts. AI-ontwikkelaar Maarten Sukel stelt dat taalmodellen parlementariërs kunnen helpen om efficiënter te werken, maar hij waarschuwt voor het gevaar dat Kamerleden hun eigen denkproces overdragen aan software, zeker bij dossiers waar zij minder in thuis zijn. Daarnaast bestaat het risico dat foutieve informatie uit de AI-modellen in de officiële vragen belandt.

Techdenker Marleen Stikker levert fundamentelere kritiek en noemt het zorgwekkend dat democratische systemen worden uitbesteed aan niet-neutrale, Amerikaanse algoritmes. Zij stelt bovendien vraagtekens bij het hoge energieverbruik van deze systemen voor alledaagse taken.

Onderzoeksmethode en bredere trend

Voor de analyse maakte de NOS gebruik van de detectietool Pangram, die schrijfstijlen van AI herkent. De tool is vooral betrouwbaar bij grote hoeveelheden data; om de werking te verifiëren is een controleset van 468 oudere, door mensen geschreven Kamervragen geanalyseerd, die correct als menselijk werden aangemerkt.

Om valspositieven op individueel niveau te vermijden, is er geen ranglijst van specifieke Kamerleden gepubliceerd. De inzet van AI beperkt zich overigens niet tot het parlement: eerder werd bekend dat ook premier Jetten zijn berichten op sociale media mede door AI laat opstellen en dat opiniestukken in kranten op vergelijkbare wijze tot stand komen.