Europese Rekenkamer stelt dat Europa zijn doelstellingen voor essentiële grondstoffen niet zal halen

De EU zal haar doelstellingen voor de winning en productie van essentiële grondstoffen niet halen. Dat is de conclusie van de Europese Rekenkamer in een recent rapport. Essentiële grondstoffen zoals kobalt, magnesium en zeldzame aardmetalen zijn cruciaal voor de transitie naar hernieuwbare energie.

Momenteel betrekken de EU-landen deze grondstoffen uit een beperkt aantal landen, vaak China, de VS en Türkiye. Dit maakt de EU zowel geopolitiek als economisch kwetsbaar.

Minimale resultaten

Zo hebben bedrijven die mineralen willen winnen en verwerken in Europa nog steeds te maken met een “zeer lange wachttijd”. “Het openen van een nieuwe mijn kan soms wel dertig jaar duren”, aldus Pentus-Rosimannus.

De EU heeft verschillende strategische allianties gesloten met landen om de invoer van essentiële grondstoffen te diversifiëren naar andere landen. Bijvoorbeeld Canada, Oekraïne en Australië. Deze samenwerkingsverbanden hebben minimale resultaten opgeleverd. “Dat is enigszins het gevolg van politieke veranderingen.”

“Toen Rusland ervoor koos om een conflict met Oekraïne te beginnen, kwam de invoer van mineralen naar de EU feitelijk tot stilstand”, aldus een onderzoeker van de Rekenkamer.

Nederland heeft potentieel om te helpen met afval

Het is al lang bekend dat er nauwelijks of geen essentiële grondstoffen in Nederlandse bodem zitten. Nederland is een relatief welvarend land en beschikt over geopolitiek belangrijk afval: smartphones, computers, zonnepanelen en batterijen bevatten belangrijke grondstoffen. Volgens de Rekenkamer biedt dit mogelijkheden.

De onderzoekers stellen dat elektronisch afval “de gemakkelijk toegankelijke kans” is. Het doel is dat 25 procent van alle essentiële materialen die in Europa worden gebruikt, afkomstig is uit recycling. “Toch zijn de vooruitzichten niet rooskleurig”, merkt de Algemene Rekenkamer op. Dit komt deels doordat een aanzienlijk deel van het Europese afval voor verwerking naar het buitenland wordt gestuurd.

“De recyclingsector buiten Europa is vaak goedkoper”, aldus Stef Blok, voormalig minister en huidig lid van de Rekenkamer. Minder strenge milieuregels en goedkopere energie in andere landen leiden tot de export van ons afval. “Met minder afval zijn er ook minder kansen om materialen te recyclen.”

Politieke kwestie

Het is nu de verantwoordelijkheid van de Europese Commissie om strengere regels op te stellen als Europa minder afhankelijk wil worden van andere continenten. “Wat recycling betreft, zou je bijvoorbeeld kunnen overwegen om de export van afval met geopolitieke betekenis te verbieden”, aldus Stef Blok. “Beleidsmakers moeten hun koers bepalen”, zegt hij, verwijzend naar het Europees Parlement en de lidstaten.

Zij is van mening dat versnelde vergunningsprocedures voor mijnbouw geen bedreiging vormen voor de natuur en lokale gemeenschappen. “Mensen zien soms over het hoofd dat mijnbouw vandaag de dag een andere betekenis heeft dan in de negentiende eeuw.” In Europa zou dit haalbaar moeten zijn, met behoud van de natuur en de lokale bewoners.