België wordt geconfronteerd met een gestage toename van geweldsincidenten, waarvan vele direct gelinkt zijn aan de groeiende drugshandel. Terwijl politie en justitie worstelen met personeelstekorten en beperkte middelen, waarschuwt een nieuw rapport voor de verharding van de criminaliteit en de impact op de openbare veiligheid.
Volgens een rapport dat in juli 2025 werd gepubliceerd door het Vlaams Vredesinstituut, vonden er in 2024 in België 184 incidenten met vuurwapens plaats. De cijfers, gebaseerd op de Gun Violence Incident Monitor (GVIM), schetsen een zorgwekkend beeld:
In 65% van de gevallen werd daadwerkelijk geschoten.
Het geweld resulteerde in minstens 20 doden en 81 gewonden.
Brussel wordt aangewezen als de belangrijkste hotspot voor vuurwapengeweld, gevolgd door Antwerpen en delen van Limburg.
Competitieve drugsmarkt drijft geweld aan
België fungeert, samen met Nederland, als een van de belangrijkste Europese draaischijven voor de productie en doorvoer van drugs. De haven van Antwerpen blijft een cruciale toegangspoort voor cocaïne uit Latijns-Amerika, terwijl er lokaal veel productie is van cannabis en synthetische drugs (zoals MDMA).
De groeiende vraag en stijgende importvolumes hebben de markt uiterst competitief gemaakt. Nieuwe criminele spelers proberen een marktaandeel te veroveren, wat leidt tot felle rivaliteit en escalerend geweld. De aard van het geweld verschilt per regio:
Antwerpen: Hier zijn vaak eigendommen en handelspanden het doelwit, bijvoorbeeld door brandstichting of explosieven.
Brussel: Hier vinden vaker gerichte schietpartijen op individuen plaats in de openbare ruimte.
Wapenbezit en structurele problemen
Ondanks de verstrenging van de wapenwetgeving in 2006, blijft de beschikbaarheid van illegale vuurwapens een groot struikelblok. Criminele netwerken hebben nog steeds toegang tot vuurwapens, handgranaten en zwaar vuurwerk, die worden ingezet voor intimidatie en vergelding.
De situatie legt een enorme druk op de Belgische autoriteiten. De politie en justitie kampen met ernstige rekruteringsproblemen, budgettaire beperkingen en een groeiende werklast. Lokale overheden vrezen dat ze de situatie niet langer onder controle kunnen houden als de huidige trends doorzetten.
Risico op uitbreiding
Hoewel het geweld zich momenteel concentreert in de grote steden, waarschuwen onderzoekers voor een mogelijk "olievlek-effect". Als de structurele oorzaken van de drugscriminaliteit niet worden aangepakt, dreigt het geweld zich te verspreiden naar andere regio's in België, wat de openbare veiligheid verder in het gedrang brengt.
