De lidstaten van de Europese Unie hebben maandag in Luxemburg een akkoord bereikt over het volledig stopzetten van de import van Russische energie, waaronder aardgas, olie en kernenergie, tegen uiterlijk eind 2027. De maatregel maakt deel uit van de bredere ambitie om Europa’s energieafhankelijkheid van Moskou definitief te beëindigen.
Gefaseerde afbouw tot eind 2027
Volgens het akkoord, dat werd bereikt onder het Deense voorzitterschap, mogen vanaf 2026 geen nieuwe gascontracten meer worden afgesloten met Russische bedrijven. Korte termijncontracten moeten uiterlijk half juni 2026 worden beëindigd, terwijl langlopende contracten nog tot december 2027 mogen doorlopen. Daarmee volgt de Raad grotendeels een voorstel van de Europese Commissie uit juni om de invoer van gas en vloeibaar aardgas (LNG) uiterlijk op 1 januari 2028 te beëindigen.
Ook de import van Russische olie en nucleair materiaal zal stapsgewijs worden afgebouwd. De EU schat dat momenteel nog ongeveer 13 procent van het geïmporteerde gas uit Rusland komt, ter waarde van zo’n 15 miljard euro per jaar.
Belgisch compromis rond LNG
Tijdens de onderhandelingen kwam België met een compromisvoorstel om juridische risico’s te beperken. De Raad schrapte een artikel dat Europese diensten voor Russische LNG-bedrijven zou verbieden, uit vrees dat het besluit anders door het Europees Hof van Justitie zou worden verworpen.
De Belgische federale energieminister Mathieu Bihet benadrukte het belang van een “juridisch sterk en internationaal rechtmatig” besluit. Voor België is dit bijzonder relevant: gasnetbeheerder Fluxys, exploitant van de LNG-terminal in Zeebrugge, heeft nog een lopend contract met het Russische Yamal-project. Een abrupte beëindiging daarvan zou volgens Fluxys de markt kunnen ontwrichten en de bevoorrading in gevaar brengen.
België sprak na afloop lof uit voor het Deense voorzitterschap:
“Dit is een cruciale stap naar het beëindigen van onze afhankelijkheid van Russisch gas,”
schreef de Belgische permanente vertegenwoordiging bij de EU op X.
Niet alle lidstaten akkoord
Van de 27 EU-lidstaten stemden alleen Hongarije en Slowakije tegen. Beide landen zijn nog sterk afhankelijk van Russische olie en gas en vrezen economische schade en leveringsproblemen. Toch volstaat een gekwalificeerde meerderheid voor goedkeuring, waardoor hun tegenstemmen het besluit niet konden blokkeren.
De Europese commissaris voor Energie, Dan Jørgensen, noemde het akkoord “een krachtig signaal aan Moskou”:
“We zullen Rusland niet langer toestaan energie als wapen tegen ons te gebruiken. Europa kiest voor energiezekerheid en solidariteit.”
Hij beloofde bovendien steun aan landen die moeite hebben hun energiebronnen te diversifiëren.
Routekaarten en nieuwe leveranciers
Alle lidstaten moeten binnenkort nationale routekaarten indienen in Brussel, waarin ze toelichten hoe ze de Russische import zullen afbouwen en welke alternatieven zij inzetten – van LNG-leveranciers uit de VS en Qatar tot hernieuwbare energie uit zon, wind en water.
Daarnaast vraagt de Raad de Europese Commissie om regelgeving voor niet-Russisch gas te vereenvoudigen, zodat import uit andere regio’s goedkoper en efficiënter wordt.
Druk vanuit Washington
Het versneld verbod komt mede op aandringen van de Amerikaanse president Donald Trump, die in september opriep om “zo snel mogelijk” te stoppen met Russische gas- en olie-importen. Volgens Trump is dit een noodzakelijke voorwaarde voor nieuwe sancties tegen Rusland en versterking van de NAVO-samenwerking.
“Historische stap”
De Europese ministers noemen het akkoord een mijlpaal. De Nederlandse demissionaire klimaatminister Sophie Hermans sprak van “een historische stap” die “Rusland hard in de portemonnee raakt” en de Europese energiezekerheid versterkt.
Volgens Hermans zal de maatregel geen negatieve gevolgen hebben voor Nederland, aangezien de analyses uitwijzen dat alternatieve leveranciers de vraag kunnen dekken. De Europese Commissie stelde bovendien voor het LNG-verbod nog met een jaar te vervroegen naar 1 januari 2027, al is daarvoor unanieme instemming van de 27 lidstaten vereist.
Volgende stappen
Het akkoord moet nu nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad voordat het wet wordt. Denemarken hoopt de onderhandelingen nog voor het einde van het jaar af te ronden.
Wanneer dat lukt, betekent het dat de EU na jaren van afhankelijkheid definitief afscheid neemt van Russische energie – een symbolische én economische breuk met een tijdperk waarin Moskou Europa’s energiekraan stevig in handen had.
