Israël trekt op zondag 27 oktober 2026 naar de stembus voor parlementsverkiezingen. Dit heeft de Knesset, het Israëlische parlement, officieel bekendgemaakt. Het worden de eerste verkiezingen sinds de escalatie van het conflict met Hamas op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende genocide door het land. De stembusgang geldt in de eerste plaats als een referendum over het leiderschap van premier Benjamin Netanyahu, wiens politieke en persoonlijke toekomst op het spel staan.
Opmerkelijk is dat met deze verkiezingsdatum de rechts-conservatieve coalitie van Netanyahu haar volledige ambtstermijn van vier jaar lijkt uit te dienen. Het is voor het eerst sinds 1988 dat een Israëlische regering daarin slaagt—een zeldzaamheid in het complexe en vaak versplinterde politieke landschap van het land, waar vervroegde verkiezingen eerder regel dan uitzondering zijn.
Netanyahu onder vuur
Voor de 76-jarige Netanyahu, de langstzittende premier in de geschiedenis van het land, beloven het loodzware verkiezingen te worden. Sinds de gecoördineerde aanval van Hamas op 7 oktober 2023, waarbij bijna 1200 mensen omkwamen en 251 mensen werden gegijzeld, is de kritiek op zijn functioneren ongekend hard. Critici en oppositie verwijten hem ernstige tekortkomingen in de nationale veiligheid, waardoor de Israëlische grensverdediging destijds kon worden doorbroken.
Daarnaast weegt de voortslepende oorlog in de Gazastrook zwaar op zijn leiderschap. Hoewel Netanyahu beloofde Hamas volledig te vernietigen, is die doelstelling na bijna drie jaar strijd nog niet behaald. Ondertussen ligt Israël internationaal zwaar onder vuur; verschillende mensenrechtenorganisaties en een VN-onderzoekscommissie beschuldigen het land van genocidale handelingen in Gaza.
Naast de politieke druk achtervolgen ook persoonlijke zorgen de premier. Er lopen momenteel drie corruptiezaken tegen hem wegens fraude, omkopingspraktijken en misbruik van vertrouwen, beschuldigingen die Netanyahu zelf resoluut ontkent. Tegenstanders beschuldigen hem ervan zijn ambt te misbruiken om buiten de gevangenis te blijven.
Een nieuwe uitdager uit het leger
De grootste uitdaging voor Netanyahu komt uit militaire hoek. Volgens recente peilingen is Netanyahu’s Likoed-partij niet langer de grootste. Die positie lijkt te worden overgenomen door Yashar, de nieuwe centrumpartij van Gadi Eisenkot.
Eisenkot is een voormalig stafchef van het Israëlische leger en nam destijds zitting in Netanyahu's oorlogskabinet. In juni 2024 stapte hij echter op met de verklaring dat de regering er "volledig in had gefaald" om haar oorlogsdoelen in Gaza te bereiken.
Eisenkot geniet veel respect onder de Israëlische bevolking, mede door zijn persoonlijke offers: hij verloor zijn zoon en twee neven tijdens de gevechten in Gaza. Dit staat in schril contrast met Netanyahu, wiens zonen tijdens het conflict niet in het leger dienden.
Toch temperen analisten de verwachting dat een eventuele overwinning van Eisenkot tot een radicale koerswijziging ten opzichte van de Palestijnen zal leiden. Er blijft binnen de Israëlische politiek en samenleving brede steun voor het harde optreden in Gaza en Libanon, waardoor een nieuwe premier waarschijnlijk weinig politieke marge zal hebben voor een wezenlijk ander beleid.
Wetgevingsoffensief en spanningen op de Westelijke Jordaanoever
In de aanloop naar het zomerreces van de Knesset probeert de huidige coalitie nog snel een reeks omstreden wetten door te drukken om haar electoraat te mobiliseren. Het gaat hierbij onder andere om nieuwe stappen in de omstreden hervorming van de rechterlijke macht en een wet die ultraorthodoxe joden vrijstelt van de dienstplicht.
Tegelijkertijd waarschuwen de Israëlische ngo's Kerem Navot en Peace Now voor oplopende spanningen op de Westelijke Jordaanoever. Extreemrechtse coalitiepartners van Netanyahu en kolonisten proberen volgens de organisaties nog snel "feiten op de grond te creëren" voordat een eventuele nieuwe regering hun invloed kan inperken.
Dit uit zich in een versnelling van landinname, de legalisatie van nieuwe buitenposten en een toename van het geweld tegen Palestijnse gemeenschappen. Volgens een gezamenlijk rapport beslaan de landbouwnederzettingen van kolonisten inmiddels bijna een vijfde van de Westelijke Jordaanoever, waarvan een aanzienlijk deel pas recentelijk is toegeëigend.
Historische belangen
Volgens Yossi Mekelberg, analist bij de denktank Chatham House, staat er op 27 oktober ongekend veel op het spel. Hij noemt de komende verkiezingen de meest consequente sinds de oprichting van de staat Israël in 1948. Mekelberg wijst op de diepe binnenlandse verdeeldheid, de onopgeloste conflicten met Gaza, de Westelijke Jordaanoever, Libanon en Iran, en de verslechterde internationale relaties—zelfs met traditionele bondgenoot de Verenigde Staten. "Elke dag introduceert deze regering wetgeving die de democratische fundamenten van de staat aantast. Dit worden niet alleen de belangrijkste, maar ook de meest giftige verkiezingen in de Israëlische geschiedenis."
