Het voornemen van de provincie Noord-Brabant om de natuurvergunningen van vijf pluimveehouders in te trekken, heeft geleid tot grote politieke beroering en een aangekondigd massaal boerenprotest.
Vrijdag 14 augustus debatteren Provinciale Staten in een ingelaste vergadering over de kwestie. Ondertussen verzamelen demonstranten uit het hele land zich bij het provinciehuis in Den Bosch om hun ongenoegen te uiten over het beleid.
Rechterlijke uitspraak dwingt tot ingrijpen
De aanleiding voor het provinciale besluit ligt in een juridische procedure die werd aangespanned door milieuorganisaties Mobilisation for the Environment (MOB) en Vereniging Leefmilieu.
In april 2025 oordeelde de rechtbank over negen veehouderijen die als piekbelaster gelden nabij kwetsbare natuurgebieden. De rechter bepaalde dat de stikstofuitstoot van deze bedrijven binnen één jaar ingrijpend omlaag moet om verdere natuurschade te voorkomen.
Aanvankelijk weigerde de provincie de vergunningen in te trekken, in de hoop dat de bedrijven via verduurzaming aan de normen konden voldoen. De rechtbank droeg de provincie, de boeren en MOB op om gezamenlijk naar oplossingen te zoeken. Terwijl vier ondernemers besloten vrijwillig te stoppen, werkten de overgebleven vijf pluimveehouders het afgelopen jaar aan alternatieve plannen.
Na een reeks gesprekken in het najaar van 2025 en een locatiebezoek van landbouwgedeputeerde Marc Oudenhoven (Lokaal Brabant), bleef het vanuit het provinciehuis echter maandenlang stil.
Midden juli werden de boeren plotseling ontboden op het provinciehuis met de mededeling dat hun verduurzamingsplannen onvoldoende daling opleveren en dat de provincie geen andere mogelijkheid ziet dan de vergunningen definitief in te trekken.
Woede over communicatie en verlies van rechtszekerheid
Het besluit en de wijze waarop het werd gecommuniceerd hebben tot grote woede geleid binnen de agrarische sector. De getroffen boeren voelden zich overvallen door de mededeling na een halfjaar van stilte.
Het provinciebestuur heeft inmiddels excuses aangeboden voor de gebrekkige communicatie, maar houdt vast aan het voorgenomen besluit, dat in oktober officieel genomen moet worden.
"Jonge boeren en tuinders moeten erop kunnen vertrouwen dat een verleende vergunning ook daadwerkelijk zekerheid biedt. Als die basis wegvalt, wordt investeren in de toekomst vrijwel onmogelijk. Rechtszekerheid is geen gunst, maar een randvoorwaarde om te kunnen ondernemen," aldus Gerben Boom, voorzitter van jongerenorganisatie NAJK.
Belangenorganisatie ZLTO spreekt van een "sociaal drama" en stelt dat de provincie een grens overschrijdt. De afdeling ZLTO Hart van Brabant heeft de samenwerking met de provincie reeds stopgezet, en de provinciale overkoepelende organisatie overweegt eveneens om zich terug te trekken uit gebiedsprocessen.
Ook de jongerenorganisaties NAJK en BAJK roepen hun achterban op om naar Den Bosch te komen. Zij benadrukken dat het protest gericht is op het behoud van vergunningzekerheid en roepen op tot een publieksvriendelijke actie. Hardere geluiden komen van Farmers Defence Force (FDF), dat spreekt van een "bewuste strategie" van de overheid en oproept tot verzet.
Politieke verhoudingen op scherp
In Provinciale Staten heeft de rechtse oppositie — onder aanvoering van de BBB en ondersteund door onder meer PVV, CDA, JA21, CU-SGP en 50Plus — het debat van vrijdag aangevraagd. Zij beschuldigen het college van Gedeputeerde Staten van het "buigen voor juridische intimidatie" en vinden het onacceptabel dat de Staten niet vooraf zijn geïnformeerd over de stappen.
Hoewel de oppositie een motie zal indienen om het intrekken van de vergunningen te stoppen, lijkt de kans op een meerderheid klein. De coalitiepartijen zullen het besluit naar verwachting steunen.
Wel richten de pijlen van de oppositie zich nadrukkelijk op coalitiepartij Lokaal Brabant, die de verantwoordelijke landbouwgedeputeerde levert en een grote plattelandsachterban kent. Met de provinciale verkiezingen in het vooruitzicht komt de partij daardoor onder grote druk te staan.
