De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) hebben aangekondigd hun resterende militaire troepen uit Jemen terug te trekken. Het besluit volgt op een hoogoplopende ruzie tussen de voormalige coalitiepartners, waarbij Saudi-Arabië een vermeend wapentransport van de Emiraten bombardeerde en de Jemenitische regering eiste dat de VAE-troepen het land binnen 24 uur zouden verlaten.
Het ministerie van Defensie van de VAE verklaarde dinsdag dat het zijn "contraterreur-eenheden" op eigen initiatief terugtrekt. Als reden werden "recente ontwikkelingen en hun mogelijke gevolgen voor de veiligheid" genoemd. De terugtrekking markeert een dieptepunt in de relatie tussen Saudi-Arabië en de VAE, twee landen die sinds 2015 gezamenlijk strijden tegen de Houthi-rebellen, maar inmiddels lijnrecht tegenover elkaar staan door hun steun aan rivaliserende groeperingen in het zuiden van Jemen.
Bombardement op havenstad Mukalla
De directe aanleiding voor de breuk was een luchtaanval in de nacht van maandag op dinsdag op de haven van Mukalla. De door Saudi-Arabië geleide coalitie bevestigde de aanval en stelde dat het doelwit een lading wapens en gevechtsvoertuigen was, afkomstig uit de VAE en bestemd voor de separatistische Zuidelijke Overgangsraad (STC).
Volgens de Saudische militaire woordvoerder, generaal-majoor Turki al-Maliki, hadden de schepen hun volgsystemen uitgeschakeld en vormde de lading een "directe dreiging". Riyad beschouwt de acties van de VAE als een gevaar voor de nationale veiligheid en noemde ze een "rode lijn".
De VAE reageerden met "verbazing en teleurstelling" op de aanval. Abu Dhabi ontkent wapens te hebben geleverd aan separatisten en houdt vol dat de voertuigen bestemd waren voor de eigen troepen die nog in Jemen gestationeerd waren. Bij het bombardement, dat vooraf was aangekondigd om burgers te sparen, vielen voor zover bekend geen slachtoffers. Wel toonden beelden uitgebrande militaire voertuigen in de haven.
Ultimatum en noodtoestand
In reactie op de gebeurtenissen heeft de internationaal erkende regering van Jemen, die zwaar leunt op Saudische steun, de verdedigingsovereenkomst met de VAE per direct opgezegd. Rashad al-Alimi, hoofd van de Jemenitische presidentiële raad, gaf de Emiratische troepen het bevel het land binnen 24 uur te verlaten.
Daarnaast kondigde Alimi voor een periode van 90 dagen de noodtoestand uit en werden grensovergangen en havens voor 72 uur gesloten. De regering beschuldigt de VAE ervan de separatisten aan te sturen om de staat te ondermijnen.
Strijd om het zuiden
De spanningen tussen de bondgenoten lopen al langer op. Waar Saudi-Arabië de officiële regering steunt, zijn de VAE de belangrijkste beschermheer van de Zuidelijke Overgangsraad (STC). Deze separatisten strijden voor een onafhankelijk Zuid-Jemen.
De situatie escaleerde recentelijk toen STC-troepen, met steun van de Emiraten, een opmars begonnen in de oostelijke provincies Hadramaut en al-Mahra. Deze gebieden grenzen aan Saudi-Arabië en zijn voor Riyad van groot strategisch en historisch belang. De Saudiërs vrezen dat een onafhankelijke, door de VAE gedomineerde zone aan hun zuidgrens de eigen veiligheid en olie-export in gevaar brengt.
De burgeroorlog in Jemen, die al meer dan tien jaar woedt, heeft geleid tot een van de grootste humanitaire crises ter wereld. Het conflict is complex: naast de strijd tegen de door Iran gesteunde Houthi-rebellen in het noorden, vechten in het zuiden diverse facties om de macht, wat de eenheid van de anti-Houthi-coalitie verder onder druk zet.
