Schrikbewind achter kloostermuren: Nonnen in Parijse Sacré-Cœur decennialang mishandeld
Een vernietigend onderzoeksrapport onthult hoe de nonnen van de congregatie decennialang fysiek, mentaal en financieel werden uitgebuit door hun moeder-overste. In totaal zijn er 1489 incidenten van misbruik vastgesteld.
Terwijl jaarlijks miljoenen toeristen zich vergapen aan de iconische Sacré-Cœur op de heuvel Montmartre, speelde zich achter de muren van het aangrenzende klooster ruim veertig jaar lang een drama af. Een vernietigend onderzoeksrapport onthult hoe de nonnen van de congregatie decennialang fysiek, mentaal en financieel werden uitgebuit door hun moeder-overste.
Uit het rapport, dat is opgesteld door een onafhankelijke onderzoekscommissie, blijkt dat er tussen 1969 en 2012 sprake was van een systematisch "terreurbewind". In totaal zijn er 1489 incidenten van misbruik vastgesteld. De hoofdverantwoordelijke is zuster Marie-Agnès, die de orde met ijzeren hand regeerde tot kort voor haar dood in 2016.
"Pervers en narcistisch"
De commissie, die sprak met 86 huidige en 28 voormalige zusters, omschrijft de structuur binnen het klooster als "pervers-narcistisch". Marie-Agnès creëerde een persoonlijkheidscultus waarin zij zichzelf presenteerde als de enige tussenpersoon van God. "De wil van God uitoefenen, is doen wat ik je zeg," zo luidde haar credo.
Wie weerstand bood of het niet begreep, werd psychologisch gebroken. Zusters werden gechanteerd, tegen elkaar opgezet en gedwongen elkaar te verklikken. De controle was totaal: van het afluisteren van gesprekken en het openen van persoonlijke post tot micromanagement over de kleinste details, zoals "de kleur van de grapefruits".
Dwangvoeding en medische verwaarlozing
Misschien wel het meest schokkend zijn de fysieke mishandelingen die in het rapport worden beschreven. Marie-Agnès, die zelf zwaarlijvig was, eiste dat haar zusters fysiek op haar leken. Dit leidde tot bizarre taferelen waarbij nonnen gedwongen werden te eten tot ze moesten overgeven. "Als we dikker werden, werd dat gezien als een teken van toewijding," vertelt een getuige. Wie weigerde op de weegschaal te staan, moest haar habijt inleveren.
Daarnaast werden medicijnen ingezet als wapen. Opstandige zusters werden zonder medische noodzaak gedrogeerd met kalmeringsmiddelen en antidepressiva. Toegang tot reguliere medische zorg werd vaak ontzegd; bij kiespijn werd de zusters verteld dat dit "wel over zou gaan met een rozenkrans". Sommige zusters werden als straf opgesloten in raamloze kelders zonder sanitaire voorzieningen.
Luxe leven van gestolen erfenissen
Naast het fysieke en mentale leed, was er sprake van grootschalige financiële uitbuiting. De congregatie richtte zich bij het werven van nieuwe rekruten specifiek op jonge meisjes uit welgestelde families. Eenmaal binnen werden hun bankrekeningen en spaarboekjes geplunderd en erfenissen in beslag genomen.
Terwijl de nonnen in armoede leefden, gebruikten Marie-Agnès en twee vertrouwelingen het gestolen geld – in totaal ruim 850.000 euro – voor een luxe levensstijl. Het drietal kocht vastgoed, dineerde in sterrenrestaurants en genoot van vakanties aan de Côte d’Azur, vaak in burgerkleding.
Erkenning en excuses
De misstanden kwamen pas echt aan het licht nadat de huidige moeder-overste in 2020 opdracht gaf tot een onafhankelijk onderzoek. Het aartsbisdom van Parijs heeft inmiddels toegegeven dat het jarenlang zijn "plicht tot waakzaamheid" niet heeft vervuld.
De huidige leiding van de congregatie heeft excuses aangeboden voor het jarenlange misbruik. Hoewel er sinds 2014 hervormingen zijn doorgevoerd en de situatie in het klooster is verbeterd, concludeert het rapport dat de gemeenschap nog steeds kwetsbaar is en dat het herstellen van vertrouwen essentieel is voor de toekomst.