Ambtenaren van de Europese Commissie zouden een conflict volgen tussen de regering van premier Donald Tusk en president Karol Nawrocki over wetgeving in verband met het SAFE-defensie-initiatief van de EU.

De Poolse omroep RMF FM meldde dat ambtenaren van de Commissie vrezen dat de impasse de deelname van Polen aan het programma zou kunnen vertragen of bemoeilijken. Dit programma is bedoeld om de defensiecapaciteiten van Europa te versterken en de bescherming van de oostflank van de EU te ondersteunen.

Woordvoerder Thomas Regnier van de Commissie sloeg een voorzichtige toon aan en zei dat Polen “de grootste begunstigde van het SAFE-programma” blijft en dat het plan van Warschau voor de fondsen “zeer solide” is.

‘Zonder Polen, geen Oostelijk Schild’

Achter de schermen zouden de ambtenaren van de Commissie echter veel bezorgder zijn. Volgens bronnen van RMF FM in Brussel betekent de onzekerheid rond het Poolse wetgevingsproces dat er momenteel “geen zekerheid” bestaat over de toekomst van het SAFE-programma van Polen. “In plaats van zekerheid hebben we een puinhoop”, zou een bron bij de Commissie hebben gezegd.

Het geschil draait om de mogelijkheid dat Nawrocki zijn veto zou kunnen uitspreken over wetgeving die verband houdt met het programma, wat zou leiden tot een confrontatie met de regering. Volgens bronnen in Brussel zou een dergelijke stap gevolgen kunnen hebben die verder reiken dan Polen.

Volgens functionarissen die door RMF FM worden geciteerd, speelt Polen een centrale rol in de Europese defensieplanning vanwege zijn positie in de NAVO en aan de oostflank van de EU. “Zonder Polen is er geen Oostelijk Schild”, aldus een bron. “Zonder Polen dat de oostflank verdedigt, is er geen veiligheid in Europa.”

Mogelijke veto vanuit president

Het SAFE-programma is niet alleen bedoeld om de nationale defensiecapaciteiten te versterken, maar ook om de samenwerking tussen Europese defensie-industrieën te ondersteunen en Oekraïne te helpen in zijn oorlogsinspanningen. Om die reden beschouwen sommige functionarissen het mogelijke veto naar verluidt als meer dan een binnenlands politiek geschil. “Een presidentieel veto zou een politieke klap zijn voor heel Europa”, aldus een bron tegen de zender.

Tusk heeft aangegeven dat zijn regering mogelijk een “plan B” zal volgen om het programma toch uit te voeren, zelfs als de president de wetgeving blokkeert. Details over die optie zijn nog niet bekendgemaakt.

Ambtenaren nog voorzichtig

Ambtenaren van de Europese Commissie blijven voorzichtig met het geven van commentaar op de mogelijke oplossing. Volgens RMF FM zijn sommigen in Brussel bezorgd dat vertragingen of juridische onzekerheid kunnen leiden tot het missen van deadlines en mogelijk het risico op het verlies van toegang tot EU-financiering.

De Commissie heeft zich tot nu toe onthouden van openbare kritiek op de Poolse autoriteiten, maar ambtenaren hebben gezegd dat zij de situatie op de voet volgen naarmate het geschil zich ontwikkelt.