De Iraanse Raad van Experts heeft Mojtaba Khamenei officieel aangesteld als de nieuwe Opperste Leider van de Islamitische Republiek. De 56-jarige geestelijke volgt zijn vader, Ali Khamenei, op die op 28 februari omkwam bij een gezamenlijke Amerikaans-Israëlische luchtaanval. De benoeming markeert een historisch en controversieel keerpunt voor het land, dat momenteel in een hevige regionale strijd is verwikkeld.
De beslissing van de 88 leden tellende Raad van Experts werd zondagavond via de Iraanse staatsmedia bekendgemaakt. Volgens Ayatollah Hosseinali Eshkevari is de keuze voor Mojtaba bedoeld om de continuïteit van de Khamenei-naam aan de top van de macht te waarborgen. Hoewel er eerder geruchten gingen dat Mojtaba zich liever aan de wetenschap en theologie zou wijden, verklaarde de Raad dat hij na "zorgvuldig en uitgebreid beraad" met een beslissende meerderheid is gekozen.
De schaduwmacht treedt in het licht
Mojtaba Khamenei, de tweede zoon van de overleden leider, gold jarenlang als een van de meest invloedrijke maar minst zichtbare figuren binnen het Iraanse establishment. Hoewel hij nooit een officieel regeringsambt bekleedde, werd hij door diplomaten vaak omschreven als de "macht achter de troon".
Zijn opkomst is niet zonder persoonlijke tragedie; de luchtaanval op het residentiële complex in Teheran die zijn vader doodde, kostte ook het leven aan zijn moeder, zijn zus en zijn echtgenote, Zahra Haddad-Adel. Mojtaba overleefde de aanval omdat hij op dat moment niet aanwezig was.
Militaire banden en controverses
De nieuwe leider staat bekend als een hardliner met zeer nauwe banden met de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) en de Basij-militie. Hij vocht in de jaren 80 in de Iran-Irak-oorlog en wordt door oppositiegroepen al decennia in verband gebracht met het hardhandig neerslaan van protesten, waaronder de Groene Beweging in 2009 en de recente onlusten in januari van dit jaar.
Religieus gezien is zijn positie echter voer voor discussie. Mojtaba was tot voor kort een hojatoleslam (een middelbare rang), terwijl voor de rol van Opperste Leider normaliter de titel van ayatollah vereist is. Om zijn autoriteit te legitimeren, zijn staatsmedia en religieuze instellingen in Qom hem inmiddels met deze hogere titel gaan aanduiden, een tactiek die in 1989 ook bij zijn vader werd toegepast.
Een dynastie onder vuur
De benoeming is omstreden omdat de Islamitische Revolutie van 1979 juist een einde maakte aan de erfelijke monarchie van de Sjah. Critici wijzen erop dat de overdracht van vader op zoon de republiek feitelijk verandert in een nieuwe dynastie.
Bovendien is Mojtaba direct een "marked man". De Israëlische minister van Defensie, Israel Katz, verklaarde op X dat elke leider die het plan voor de vernietiging van Israël voortzet, een legitiem doelwit voor eliminatie is. Ook de Amerikaanse president Donald Trump heeft laten weten de zoon van Khamenei niet als legitieme leider te accepteren.
Regionale escalatie
Terwijl Iran zijn nieuwe leider installeert, escaleert het geweld in de regio:
Bahrein: Een Iraanse drone-aanval op het eiland Sitra verwondde maandag 32 burgers. Ook bij de Ma’ameer-raffinaderij brak brand uit na een aanval.
Libanon: Israël voerde nieuwe bombardementen uit op buitenwijken van Beiroet en de Bekavallei om infrastructuur van Hezbollah te vernietigen.
Saudi-Arabië: Voor het eerst vielen er doden op Saudisch grondgebied door projectielen ten zuiden van Riyad. De VS hebben inmiddels opdracht gegeven aan niet-essentieel personeel om het koninkrijk te verlaten.
Met de aanstelling van Mojtaba Khamenei lijkt Iran te kiezen voor de weg van de meeste weerstand. Waarnemers verwachten dat de nieuwe leider, mede door het persoonlijke verlies van zijn familie, een onverzoenlijke koers zal varen tegenover het Westen en Israël.
