Zondagavond om 22:00 uur is bij het spoor een grootschalige staking van vijf dagen begonnen. Terwijl de vakbonden spreken van "de moeder van alle stakingen", toont minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) geen begrip meer. De dialoog is volledig vastgelopen: "De tijd van onderhandelingen is gepasseerd."
"Het statuut is het verleden"
De kern van het conflict draait om de toekomst van het spoorwegpersoneel. Minister Crucke wil de NMBS en Infrabel voorbereiden op de liberalisering van de markt in 2032, wanneer het spoor open moet staan voor concurrentie.
Zijn belangrijkste wapenfeit is de afschaffing van de vaste benoeming voor nieuwe aanwervingen. Concreet wil Crucke dat er vanaf 1 juni enkel nog contractuele werknemers in dienst treden. Voor het zittende personeel verandert er niets aan hun statuut, maar de vakbonden vrezen een uitholling van de sociale bescherming. "Het statuut is het verleden", stelt Crucke onomwonden. Daarnaast wil de minister ook de macht van de vakbonden in het paritair comité inperken en de bevoegdheden van HR Rail herzien.
Definitieve breuk in overleg
De relatie tussen de vijf spoorbonden en het kabinet is tot een dieptepunt gedaald; sinds eind december is er sprake van totale radiostilte. Crucke benadrukt dat hij vorig jaar tot twee keer toe een voorakkoord sloot met de vakbondsleiding, maar dat die akkoorden telkens werden weggestemd door de achterban.
"Trop is te veel," reageert de minister in de media. "Ik heb niemand verplicht zijn handtekening te zetten, maar twee keer heb ik moeten vaststellen dat hun leden het akkoord hebben verworpen. Dat is hun recht, maar dan neem ik mijn verantwoordelijkheid en voer ik het regeerakkoord uit." Het wetsontwerp is inmiddels goedgekeurd door de ministerraad, tot woede van de bonden.
Roterende staking: elke dag een andere groep
De vakbonden hebben gekozen voor een strategische "beurtstaking" om de impact te maximaliseren met een minimale inzet van stakers per dag. "We willen met zo weinig mogelijk stakers zoveel mogelijk impact hebben", klinkt het bij VSOA Spoor.
Het schema ziet er als volgt uit:
Maandag: Personeel van Infrabel (seinhuizen)
Dinsdag: Verkeersleiders
Woensdag: Treinbegeleiders
Donderdag: Treinbestuurders
Vrijdag: Het volledige personeel
Hinder op het spoor
De staking zal de hele werkweek voor ernstige verstoringen zorgen. De NMBS heeft een alternatieve dienstregeling opgesteld op basis van het werkwillige personeel.
Op deze eerste stakingsdag (maandag 26 januari) rijden naar schatting drie op de vier IC-treinen en twee op de drie S- en L-treinen. De P-treinen, die normaal worden ingezet om de ochtend- en avondspits te versterken, rijden nauwelijks. De hinder zal naar verwachting variëren naarmate de week vordert en andere personeelsgroepen het werk neerleggen.
