Spanningen rond Groenland lopen op: Denemarken stuurt troepen, Merz zoekt dialoog met Trump
Volgens Rasmussen is de recente verhoging van de Deense militaire aanwezigheid op Groenland niet bedoeld als provocatie, maar juist om tegemoet te komen aan de Amerikaanse veiligheidszorgen in het Noordpoolgebied.
De diplomatieke en militaire spanningen tussen de Verenigde Staten en Europa over de toekomst van Groenland nemen verder toe. Terwijl de Deense minister van Buitenlandse Zaken spreekt van een "misverstand" en extra militairen naar het eiland stuurt, dreigt de Amerikaanse president Donald Trump met forse handelstarieven. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz hoopt woensdag in Davos een verdere escalatie te voorkomen.
De kern van het conflict blijft de wens van president Trump om Groenland, een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, te kopen. Na een volgens betrokkenen stroef verlopen ontmoeting in Washington vorige week, heeft Trump gedreigd om vanaf 1 februari invoerheffingen van 10% in te voeren op goederen uit acht Europese landen, waaronder Duitsland, Frankrijk en Nederland. Dit tarief zou in juni kunnen oplopen tot 25% als er geen deal wordt gesloten.
'Misverstand in Washington'
De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, probeerde maandag de gemoederen te bedaren tijdens een bezoek aan Londen. Volgens Rasmussen is de recente verhoging van de Deense militaire aanwezigheid op Groenland niet bedoeld als provocatie, maar juist om tegemoet te komen aan de Amerikaanse veiligheidszorgen in het Noordpoolgebied.
"Er is sprake van een misverstand aan Amerikaanse zijde," aldus Rasmussen. "Wat we de afgelopen dagen in Groenland hebben gedaan, is niet opbouwen om de Amerikaanse president te provoceren, maar om aan zijn zorgen tegemoet te komen." Hij benadrukte echter ook dat er grenzen zijn: "We hebben rode lijnen die niet overschreden mogen worden. Je kunt je weg naar eigendom van Groenland niet afdwingen door te dreigen."
Maandag kwamen er daadwerkelijk vliegtuigen met extra Deense militairen aan in Nuuk en Kangerlussuaq. Volgens de Deense omroepen TV2 en DR gaat het om een versterking van de reeds aanwezige troepenmacht voor de oefening Arctic Endurance. Ook de Deense legerleider Peter Boysen is naar het gebied afgereisd.
Diplomatiek offensief in Davos
Waar Denemarken heeft besloten geen regeringsdelegatie naar het World Economic Forum in Davos te sturen vanwege de spanningen, ziet de Duitse bondskanselier Friedrich Merz daar juist een kans. Merz kondigde in Berlijn aan dat hij woensdag zal proberen president Trump persoonlijk te spreken in Zwitserland.
"We willen geen escalatie en geen handelsconflict met de VS," zei Merz. "Maar als we geconfronteerd worden met tarieven die wij onredelijk vinden, zijn we in staat om te reageren." Een Duitse regeringswoordvoerder voegde daaraan toe dat Berlijn, in consensus met andere EU-lidstaten, vastbesloten is om indien nodig vergeldingstarieven in te voeren. Frankrijk, dat dit jaar het G7-voorzitterschap bekleedt, heeft voor woensdag een videovergadering met de G7-ministers van Financiën belegd om de situatie te bespreken.
Onrust op de markten
De dreigende handelsoorlog zorgde maandag voor rode cijfers op de Europese beurzen. De Stoxx Europe 600 verloor ruim 1 procent en ook de Duitse DAX en Franse CAC 40 sloten lager. Vooral de auto-industrie en de luxesector kregen klappen.
Kredietbeoordelaar Fitch waarschuwde maandag dat de situatie geopolitieke risico's met zich meebrengt die de NAVO-eenheid kunnen verzwakken. Hoewel de directe impact op de kredietwaardigheid van Denemarken beperkt lijkt, voorziet Fitch dat de spanningen zullen leiden tot een versnelde verhoging van de defensie-uitgaven in Europa.
NAVO en Groenland houden voet bij stuk
Ondanks de druk vanuit Washington blijven de gelederen in het Hoge Noorden gesloten. De premier van Groenland, Jens-Frederik Nielsen, liet via Facebook weten dat zijn land "geen druk accepteert" en vasthoudt aan het internationaal recht.
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte sprak maandag met de Deense en Groenlandse ministers en herhaalde het belang van het Noordpoolgebied voor de collectieve veiligheid. Hoewel de huidige troepenopbouw onder Deense vlag plaatsvindt, wordt er gekeken naar mogelijkheden voor toekomstige NAVO-missies in de regio.