De Belgische vakbonden hebben maandagochtend het startschot gegeven voor een driedaagse stakingsactie tegen de hervormingsplannen van de federale regering-De Wever. De acties, die door het gemeenschappelijk vakbondsfront (ABVV, ACV en ACLVB) worden omschreven als een "krachtig signaal tegen sociale afbraak", zorgen nu al voor aanzienlijke hinder.
Wat begon met acties op het spoor en in de havens op maandag, zal dinsdag uitbreiden naar de openbare diensten en woensdag culmineren in een nationale staking die onder meer het vliegverkeer lamlegt.
Maandag: Chaos op de weg en in de haven
De actieweek is maandag 24 november onmiddellijk voelbaar begonnen. De combinatie van regenweer en de staking bij het openbaar vervoer zorgde tijdens de ochtendspits voor meer dan 450 kilometer file op de Belgische wegen, een uitzonderlijk hoog aantal. Omdat trein- en busverkeer zwaar verstoord is, zochten veel pendelaars hun toevlucht tot de auto.
Een belangrijk economisch zwaartepunt van de staking ligt vandaag in de Haven van Antwerpen. Door een staking bij de rededienst — de dienst die loodsen naar zeeschepen brengt — kunnen zeeschepen de haven nauwelijks in of uit. "Het hele scheepvaartverkeer wordt grondig door elkaar geschud", bevestigt Port of Antwerp-Bruges. Ook in Zeebrugge ligt de verkeerscentrale stil en ondervinden veerdiensten hinder.
Dinsdag: Openbare diensten en onderwijs
Op dinsdag 25 november verschuift het zwaartepunt naar de openbare diensten.
Onderwijs: De impact op scholen is nog onzeker, maar de onderwijsvakbonden nemen deel. In het stedelijk en gemeentelijk onderwijs zou 40% van de scholen dicht blijven. De meeste scholen voorzien noodopvang, maar ouders houden best rekening met hinder.
Gevangenissen: Cipiers leggen vanaf maandagavond het werk neer voor 48 uur. De stakingsbereidheid is hoog, waardoor de politie in sommige instellingen de minimumbezetting zal moeten overnemen.
Steden en gemeenten: Loketten en administratieve diensten kunnen gesloten zijn, en in Brussel wordt de ophaling van vuilniszakken (behalve wit en oranje) uitgesteld.
Woensdag: Nationale staking en luchthavens op slot
Op woensdag 26 november volgt een algemene, interprofessionele staking in alle sectoren. De impact hiervan zal het grootst zijn in de luchtvaart:
Brussels Airport: Er vertrekken geen passagiersvluchten. De luchthaven verwacht dat een groot deel van de beveiliging en bagageafhandeling staakt en roept reizigers op niet naar Zaventem te komen.
Charleroi Airport: Ook hier worden grote verstoringen verwacht door personeelstekort; vluchten kunnen niet gegarandeerd worden.
In de privésector, zoals supermarkten, wordt in Vlaanderen weinig hinder verwacht, al kunnen depots geblokkeerd worden. In Wallonië en Brussel is de kans op gesloten winkels groter. Bij Bpost roepen de vakbonden niet actief op tot staken vanwege de drukke periode (Black Friday en Sinterklaas), waardoor de hinder daar beperkt zou moeten blijven.
Overzicht hinder openbaar vervoer (hele week)
Het openbaar vervoer blijft de rode draad doorheen de drie actiedagen:
NMBS: Het treinverkeer is drie dagen lang ernstig verstoord. Gemiddeld rijdt slechts 1 op de 2 IC-treinen en 1 op de 3 L- en S-treinen. P-treinen (spits) rijden nauwelijks. Ook internationale treinen (Eurostar, Eurocity) ondervinden hinder.
De Lijn: In Vlaanderen rijdt gemiddeld de helft van de bussen en trams. De hinder verschilt sterk per regio; reizigers wordt aangeraden de routeplanner te checken.
MIVB & TEC: In Brussel en Wallonië is het netwerk zwaar verstoord. In Brussel rijden slechts enkele metro- en tramlijnen met een zeer lage frequentie.
Economische en politieke reacties
De vakbonden eisen dat de federale regering haar beleid bijstuurt en stopt met besparingen. Volgens Stefan T'Jolyn van ACOD Spoor Limburg is het "niet haalbaar om deze job te blijven doen tot je 67 bent."
Werkgeversorganisatie Voka Metropolitan reageert bezorgd en stelt dat de staking de positie van Brussel als economisch centrum verzwakt. "Het is ironisch dat dit gebeurt terwijl Brussel al onder druk staat door het uitblijven van een regering," aldus directeur René Konings. Ondanks de waarschuwingen voor economische schade, zetten de vakbonden hun driedaagse actie onverminderd voort.
