De Belgische vakbonden voeren de druk op de regering-De Wever drastisch op met de aankondiging van een driedaagse nationale actie eind november. De acties zijn een reactie op het uitblijven van een antwoord van de regering na de massale betoging van vorige week en de aanhoudende zorgen over de federale besparingsplannen.
De drie grote vakbonden—ABVV, ACV en ACLVB—spreken van een "krachtig appel" om de "sociale afbraak te stoppen". Na de betoging van 14 oktober, die volgens de politie 80.000 en volgens de bonden 120.000 mensen op de been bracht, stuurden de bonden een brief aan premier Bart De Wever (N-VA) en de vicepremiers. "Ondanks de grote betoging kregen we echter geen enkele reactie, enkel oorverdovende stilte," aldus de vakbonden.
Het 'November-Appel': Drie dagen actie
De acties staan gepland voor 24, 25 en 26 november:
Maandag 24 november: Oorspronkelijk aangekondigd als een spoorstaking, maar dit is uitgebreid. De spoorbonden roepen nu op tot een 72-urenstaking die loopt van zondagavond 23 november (22.00 uur) tot woensdagavond 26 november (22.00 uur).
Dinsdag 25 november: Een staking bij alle openbare diensten in het land.
Woensdag 26 november: Een nationale, intersectoriële staking in alle sectoren, inclusief de privésector. "Op woensdag gaat het land plat," waarschuwde Bert Engelaar van het ABVV.
Zorgen over index en pensioenen
De woede van de vakbonden richt zich op de maatregelen die op de regeringstafel liggen tijdens de moeilijke begrotingsonderhandelingen. Ze verzetten zich hevig tegen een mogelijke indexsprong, verdere besparingen op pensioenen (zoals de "pensioenmalus" die volgens hen meer dan de helft van de vrouwen treft) en een mogelijke btw-verhoging. Ook de flexibilisering van de arbeidsmarkt, zoals de uitbreiding van flexi-jobs, blijft een doorn in het oog.
Volgens de bonden bestaan er "geloofwaardige alternatieven" om de begroting op orde te krijgen. Ze pleiten voor een "ernstige en rechtvaardige vermogensfiscaliteit", een digitaks voor techgiganten en een transparante doorlichting van de miljardensubsidies aan bedrijven.
Penibele financiën en budgettaire noodzaak
De acties komen op het moment dat de federale regering worstelt om de begroting voor 2026 en de meerjarenraming rond te krijgen. De Wever moet op zoek naar minstens 10 miljard euro aan besparingen om de Europese begrotingsdoelstellingen te halen.
De premier schetste eerder in oktober al een somber beeld van de overheidsfinanciën. Tijdens een college aan de Universiteit Gent waarschuwde hij dat de welvaartsstaat "onvermijdelijk zal instorten" als het huidige budgettaire pad wordt aangehouden.
Zijn waarschuwing wordt kracht bijgezet door een rapport van het Monitoringcomité van eind september. Dat berekende dat het federale tekort bij ongewijzigd beleid zal oplopen tot 39,1 miljard euro in 2029 (5,5% van het bbp). Dat is 1,7 miljard meer dan eerder geraamd, voornamelijk door stijgende rentelasten op de staatsschuld.
De Wever gaf aan "geen overhaast akkoord" te willen, maar "een goed akkoord". De regering heeft al verschillende hervormingen doorgevoerd in de pensioenen en de werkloosheidsuitkeringen, en plant verdere maatregelen rond langdurig zieken en migratie.
Werkgevers reageren scherp
De werkgeversorganisaties reageren vernietigend op de stakingsaankondiging. Voka noemt de acties "onbegrijpelijk en onverantwoord in deze economisch moeilijke tijden." Gedelegeerd bestuurder Frank Beckx benadrukt dat België "nu al het hoogste aantal collectieve ontslagen in de laatste 12 jaar" meemaakt.
Unizo stelt dat het stakingsrecht "ontspoord" is en "de economie gijzelt". De ondernemersorganisatie vraagt een wettelijk kader om het recht op staken in balans te brengen met het recht op ondernemen. "Vier op de tien kmo’s ondervinden hinder, terwijl amper drie procent van de werknemers effectief deelneemt," aldus Bart Buysse van Unizo.
Ook Agoria, de federatie van technologiebedrijven, spreekt van "geen krachtig signaal, maar een gevaarlijk opbod". Het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) waarschuwt dat de economische schade voor kmo's "onhoudbaar" wordt.
