Historische scheuring in PVV: Zeven Kamerleden stappen op, Wilders spreekt van 'zwarte dag'

De PVV-fractie in de Tweede Kamer is dinsdagmiddag geïmplodeerd. Zeven van de 26 Kamerleden hebben de partij van Geert Wilders verlaten uit onvrede over de politieke koers en het gebrek aan democratie binnen de partij. De afsplitsers, aangevoerd door voormalig vertrouweling Gidi Markuszower, gaan zelfstandig verder. De breuk heeft directe gevolgen voor de politieke verhoudingen in Den Haag.

Het rommelde al langer binnen de fractie, maar de bom barstte dinsdag definitief tijdens een fractievergadering. De dissidenten hadden in een brandbrief vier harde eisen op tafel gelegd, waaronder een democratisering van de partij (die nu slechts één lid kent: Wilders zelf) en een evaluatie van de teleurstellende verkiezingscampagne van oktober vorig jaar. Toen de discussie hierover volgens de opstappers "onmogelijk werd gemaakt", besloten ze per direct hun zetels mee te nemen en uit de fractie te stappen.

Onvrede over 'autoritaire' koers en campagne

De vertrekkende groep bestaat uit Gidi Markuszower, Hidde Heutink, René Claassen, Tamara ten Hove, Annelotte Lammers, Nicole Moinat en Shanna Schilder. In hun verklaring leveren ze forse kritiek op partijleider Wilders. Ze verwijten hem dat de campagne stilviel "omdat de lijsttrekker er geen zin meer in had", waardoor de PVV zakte in de peilingen en uiteindelijk niet de grootste werd.

Daarnaast hekelt de groep de "keiharde oppositie" die Wilders wil voeren tegen het beoogde minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. Volgens fractievoorzitter Markuszower sluit de PVV zich op deze manier uit van invloed: "Het land is toe aan oplossingen, niet alleen aan kritiek. Wij willen constructief samenwerken om resultaten te boeken voor onze kiezers." Ook de angst dat de PVV in de toekomst verboden zou kunnen worden door nieuwe wetgeving omtrent ledenpartijen, speelde een rol in hun besluit.

Wilders: 'Een overval en verraad'

Geert Wilders reageerde aangeslagen en noemde het vertrek "een zwarte dag" voor de partij. Hij stelde dat hem tijdens de vergadering "het mes op de keel" werd gezet en sprak van een "overval". Vooral het vertrek van Markuszower, die jarenlang als zijn rechterhand fungeerde, raakte hem persoonlijk. "Hij was behalve collega ook een vriend. Maar in de politiek heb je blijkbaar geen vrienden," aldus Wilders.

Ondanks de klap toonde Wilders zich strijdbaar. In een bericht op X bedankte hij zijn kiezers en beloofde hij "nog zeker tien jaar" door te gaan. "Niets en niemand krijgt mij klein, geen fatwa, geen afsplitsing, geen tegenslag." Loyalisten binnen de partij, zoals Dion Graus, reageerden feller en noemden de vertrekkers "muiters" en "matennaaiers".

Nieuwe fractie: Nederlandse Vrijheids Alliantie (NVA)

De zeven Kamerleden gaan in de Tweede Kamer verder onder de naam Groep Markuszower. Achter de schermen wordt echter al gewerkt aan een nieuwe beweging met de naam Nederlandse Vrijheids Alliantie (NVA). De domeinnaam hiervoor werd vorige week al geregistreerd door Hidde Heutink, wat erop wijst dat de stap zorgvuldig was voorbereid. De naam vertoont sterke gelijkenissen met de Vlaamse N-VA van Bart De Wever, al ontkennen de betrokkenen een directe band.

Gidi Markuszower, die eerder in opspraak raakte toen hij niet door de AIVD-screening kwam voor het ministerschap van Asiel en Migratie wegens banden met een buitenlandse inlichtingendienst, wordt de fractievoorzitter. De groep heeft laten weten niet mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen in maart, omdat dit te kort dag is.

Gevolgen voor het politieke landschap

De afsplitsing zorgt voor een aardverschuiving in de Tweede Kamer:

• PVV krimpt: De partij van Wilders zakt van 26 naar 19 zetels en verliest daarmee de status van grootste oppositiepartij.
• GroenLinks-PvdA domineert oppositie: Met 20 zetels is de combinatie van Jesse Klaver nu de grootste oppositiepartij.
• Kansen voor minderheidskabinet: Voor de formerende partijen D66, VVD en CDA biedt de scheuring onverwachte mogelijkheden. Waar Wilders weigerde te praten, heeft de Groep Markuszower direct aangegeven wél op de koffie te willen komen bij informateur Rianne Letschert. D66-leider Rob Jetten en VVD-leider Dilan Yesilgöz reageerden voorzichtig positief op deze nieuwe, potentieel constructieve partner op rechts.

Terwijl lokale PVV-fracties hun steun voor Wilders uitspreken, is de versplintering op rechts met deze zestiende fractie in de Tweede Kamer een feit. De komende weken moet uitwijzen of de 'NVA' daadwerkelijk een stabiele factor kan worden in de complexe formatiepuzzel.