EU grijpt in: strengere regels voor WhatsApp-kanalen en onderzoek naar 'naakt-AI' van X

De Europese Unie voert de druk op techgiganten verder op. De Europese Commissie heeft WhatsApp officieel aangemerkt als een ‘zeer groot onlineplatform’, wat betekent dat de dienst aan de strengste Europese toezichtsregels moet voldoen. Tegelijkertijd is er een formeel onderzoek gestart naar Grok, de AI-chatbot van X (voorheen Twitter), vanwege zorgen over het genereren van seksuele deepfakes.

Volgens Europees Commissaris Henna Virkkunen (Digitale Zaken) valt WhatsApp nu onder het strengste regime van de Digital Services Act (DSA). Dit komt doordat de ‘WhatsApp-kanalen’ – de functie waarmee organisaties en beroemdheden berichten sturen naar volgers – de grens van 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU hebben overschreden. Uit recente cijfers blijkt dat deze kanalen inmiddels 51,7 miljoen mensen in Europa bereiken.

Privéberichten blijven buiten schot

De Commissie benadrukt dat de nieuwe kwalificatie en de bijbehorende regels uitsluitend gelden voor de openbare WhatsApp-kanalen. De persoonlijke chatberichten tussen gebruikers onderling vallen niet onder deze wetgeving en blijven ongemoeid.

Moederbedrijf Meta heeft tot half mei 2026 de tijd om de kanalen in overeenstemming te brengen met de DSA. Dit houdt in dat WhatsApp proactief risico’s moet beoordelen, desinformatie moet bestrijden en de moderatie van inhoud moet aanscherpen. Ook moet er extra aandacht zijn voor de bescherming van minderjarigen. Indien Meta in gebreke blijft, riskeert het concern een boete die kan oplopen tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet.

Onderzoek naar ‘naakt-AI’ van Grok

Op dezelfde dag kondigde de Commissie een formeel onderzoek aan naar X, het platform van Elon Musk. De focus ligt op Grok, de ingebouwde AI-assistent. Er zijn ernstige zorgen dat deze tool op grote schaal wordt gebruikt om non-consensuele seksuele beelden (deepfakes) te genereren van echte personen, waaronder minderjarigen.

"Seksuele deepfakes van vrouwen en kinderen zonder hun toestemming zijn een gewelddadige, onaanvaardbare vorm van vernedering", aldus vicevoorzitter Virkkunen. Brussel wil weten of X voldoende maatregelen heeft genomen om deze risico’s te beperken. Hoewel X recent aankondigde dergelijke beelden te verwijderen, blijkt uit diverse onderzoeken dat het genereren ervan nog steeds mogelijk is.

Reeks van sancties

Het onderzoek naar Grok staat niet op zichzelf. X kreeg in december 2025 al een boete van 120 miljoen euro opgelegd vanwege misleiding rondom de ‘blauwe vinkjes’ en een gebrek aan transparantie in hun advertentiedatabase. Dit was de eerste financiële sanctie onder de DSA, wat leidde tot kritiek vanuit de Amerikaanse regering en tech-ondernemers die spreken van een ‘offensief’ tegen Amerikaanse bedrijven.

Naast het specifieke onderzoek naar de AI-functie, loopt er tegen X ook nog een breder onderzoek naar het algoritme en de verspreiding van illegale content, zoals beelden van kindermisbruik en terrorisme.

Politieke reacties

De stappen van de EU kunnen rekenen op politieke bijval. Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter noemt het ingrijpen een goede zaak: "Innovatie mag nooit ten koste gaan van onze veiligheid." Ook Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt steunt het onderzoek, maar plaatst een kanttekening bij de snelheid van handhaven: "We weten al langer dat Big Tech-bedrijven zich niet aan de regels houden, maar het aantal incidenten neemt in sneltempo toe."

WhatsApp voegt zich met de nieuwe status bij een lijst van andere 'zeer grote onlineplatforms' die al onder verscherpt toezicht staan, waaronder TikTok, Facebook, Instagram en YouTube.