Het kabinet hakte eind vorig jaar de knoop al door over de locatie, maar inmiddels liggen de eerste concrete plannen op tafel: Defensie bouwt een gloednieuwe megakazerne aan de Spiekweg in Zeewolde (nabij de Nijkerkerbrug). Tussen 2030 en 2035 moeten hier zo'n 7000 militairen, medewerkers en leerlingen hun intrek nemen. Daarmee wordt dit een van de grootste militaire locaties van Nederland.
De formele procedure volgens de Omgevingswet is inmiddels gestart. Omwonenden, ondernemers en andere betrokkenen kunnen van 10 juni tot en met 21 juli 2026 hun mening over de plannen geven.
Centralisatie van ondersteunende diensten
De nieuwe kazerne brengt verschillende ondersteunende eenheden van de Koninklijke Landmacht en het Defensie Ondersteuningscommando samen. Nu zitten deze diensten nog verspreid over verouderde locaties in het land, wat een goede samenwerking belemmert. Het gaat hierbij om cruciale taken zoals medische zorg, voertuigreparatie, voorraadbeheer en communicatie.
De kazerne gaat onderdak bieden aan zo'n 6000 medewerkers en 1000 leerlingen, afkomstig van onder andere het 400 Geneeskundig Bataljon uit Ermelo, het JISTARC (Joint Intelligence Surveillance Acquisition Reconnaissance Commando) uit 't Harde en Oldebroek en het Opleidings- en Trainingscentrum Logistiek uit Soesterberg.
De locatie aan de Spiekweg is gekozen vanwege de centrale ligging, de nabijheid van de huidige Veluwse werknemers en de korte afstand tot bestaande oefenterreinen. Zolang de kazerne nog niet klaar is, breiden de diensten hun activiteiten tijdelijk uit bij de kazernes in Ermelo en Stroe.
Een duurzame mini-samenleving op 653 hectare
Het totale terrein beslaat ongeveer 653 hectare en wordt ingericht als een moderne, milieubewuste en grotendeels energieneutrale militaire basis. Defensie zet in op circulariteit en hergebruik van materialen.
Naast de standaard kantoren en legeringsgebouwen (slaapplaatsen) komen er uitgebreide faciliteiten op het terrein waaronder werkplaatsen, magazijnen, stallingen voor materieel, sportvelden, eet- en ontspanningsruimtes, een eigen gezondheidscentrum, een operationeel oefenterrein, een schietbaan en een platform waar incidenteel helikopters kunnen landen.
Grote impact op boeren, natuur en verkeer
Hoewel Defensie de noodzaak van de kazerne benadrukt, is de impact op de directe omgeving groot. Het project raakt diverse belangen in de regio:
Landbouw en woningbouw
Voor de kazerne is 387 hectare agrarische grond nodig. Dit betekent dat negen agrarische bedrijven en woningen in het gebied moeten wijken. Defensie en het Rijksvastgoedbedrijf zijn al langer in gesprek met de getroffen bewoners over uitkoop en verplaatsing. Hoewel de Tweede Kamer heeft aangedrongen op een ruimhartige compensatie, moeten de definitieve afspraken met deze specifieke boeren nog worden gemaakt.
Natuur en milieu
Het plangebied slokt ook 245 hectare natuur op, waardoor het Natuurnetwerk Nederland (waar natuur voorrang heeft) dreigt te worden aangetast. Natuurliefhebbers uiten hun zorgen, maar Defensie belooft de komende jaren te onderzoeken hoe de natuurwaarde zoveel mogelijk behouden kan blijven. Het plan is om een groene buffer rondom de kazerne aan te leggen en verdwenen natuur elders te compenseren.
Verkeersdruk en bereikbaarheid
Omwonenden vrezen voor geluidsoverlast en verkeerschaos, met name op de N301 tussen Zeewolde en Nijkerk. Om de verkeersstroom te spreiden, worden er drie toegangspoorten aangelegd. Daarnaast is er een 'gebiedsproces' opgestart waarin Defensie samenwerkt met de provincies Flevoland en Gelderland, de gemeenten Zeewolde en Nijkerk, en Waterschap Zuiderzeeland. Samen kijken zij hoe de kazerne ingepast kan worden in de bredere regionale groei. Eind 2026 moet hier een gezamenlijk gebiedsperspectief voor liggen.
Hoe nu verder? Planning en inspraak
De procedure is officieel van start gegaan. Sinds april 2026 voert Defensie al zichtbare bodem- en grondwateronderzoeken uit in het gebied. De belangrijkste stappen op de korte termijn zijn:
Inspraakperiode (10 juni t/m 21 juli 2026): Iedereen kan reageren op de Kennisgeving voornemen Projectbesluit, het participatieplan en de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) via het indienen van een zienswijze.
Informatiebijeenkomst (23 juni 2026): Defensie organiseert een bijeenkomst in Zeewolde tussen 17.00 uur en 21.00 uur om vragen te beantwoorden en hulp te bieden bij het indienen van reacties. Vooraf aanmelden voor een tijdslot is verplicht.
Na de verwerking van alle reacties in een Nota van Antwoord, wordt er gewerkt naar een ontwerp-projectbesluit in de zomer van 2027. Het definitieve projectbesluit moet eind 2027 of begin 2028 vallen, waarna het Rijksvastgoedbedrijf start met de bouw. De kazerne moet rond 2035 volledig klaar zijn voor gebruik.
