Het weekend van 17 en 18 januari 2026 markeert een dubbelzinnig keerpunt in de internationale diplomatie. Terwijl de Europese Unie en de Mercosur-landen in Paraguay na 25 jaar onderhandelen eindelijk hun vrijhandelsakkoord ondertekenden, lieten Belgische landbouwers luid van zich horen uit angst voor oneerlijke concurrentie. Tegelijkertijd trad dit weekend stilletjes een ander belangrijk verdrag in werking: het ‘Hogezeeverdrag’
Het EU-Mercosur Akkoord: "Handel boven isolatie"
Na een onderhandelingsproces dat meer dan een kwart eeuw in beslag nam, hebben de Europese Unie en het Mercosur-blok (Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay) zaterdag in Asunción, Paraguay, hun handtekeningen gezet onder een van de grootste vrijhandelsakkoorden ter wereld.
Het akkoord elimineert douanerechten op meer dan 90 procent van de wederzijdse handel. Samen zijn de twee blokken goed voor ongeveer 20 procent van het mondiale bbp en meer dan 700 miljoen consumenten. Bolivia, dat pas in 2024 lid werd van Mercosur, is voorlopig nog niet in de deal opgenomen.
"We kiezen voor eerlijke handel boven tarieven, en voor een productief partnerschap op lange termijn boven isolatie", verklaarde Commissievoorzitter Ursula von der Leyen tijdens de ceremonie. Ondanks de feestelijke stemming was de Braziliaanse president Lula da Silva afwezig; Argentinië, Uruguay en Paraguay waren wel op het hoogste niveau vertegenwoordigd.
De weg naar de ondertekening was hobbelig. Op 9 januari keurde een gekwalificeerde meerderheid van EU-lidstaten de deal goed, ondanks tegenstemmen van onder meer Frankrijk, Oostenrijk en Polen. België onthield zich van stemming door een gebrek aan interne consensus. Het laatste woord is nog niet gezegd: op 21 januari stemmen Europarlementariërs over een mogelijke doorverwijzing van het akkoord naar het Europees Hof van Justitie.
Boerenprotest: Vrees voor oneerlijke concurrentie
De ondertekening heeft in België kwaad bloed gezet bij de landbouwsector. Boeren vrezen dat de import van Zuid-Amerikaanse producten, die vaak aan minder strenge regels moeten voldoen, de Europese voedselveiligheid en hun eigen boterham in gevaar brengt.
Zondagochtend verzamelden zo’n 300 tractoren aan de voet van het Atomium in Brussel voor een manifestatie georganiseerd door het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) en de Verenigde Jonge Landbouwers (VJL). In tegenstelling tot eerdere rellen in december, verliep dit protest gemoedelijk. Er werden frietjes gebakken en vuurtjes gestookt, maar de boodschap was serieus: "Kies voor een toekomst waarin lokaal en eerlijk voedsel de norm blijft."
Het protest beperkt zich niet tot Brussel. Een groep van acht landbouwers uit Leuven en Herent is zondagochtend vroeg vertrokken voor een tocht van 430 kilometer naar het Europees Parlement in Straatsburg. Omdat ze de snelwegen moeten vermijden, rijden ze via binnenwegen richting Frankrijk, gewapend met extra brandstof en proviand.
"We hebben zelfs ons eigen toilet mee in de aanhangwagen, je weet maar nooit", lacht boer Wouter Saelens. De groep wil dinsdag in Straatsburg, samen met Franse collega's, druk uitoefenen op de parlementsleden. "We willen tonen dat we niet opgeven. De administratie is een kluwen en dit akkoord zorgt voor oneerlijke concurrentie."
Lichtpunt voor de oceanen
In de schaduw van het handelsakkoord vond er dit weekend nog een belangrijke diplomatieke gebeurtenis plaats. Zaterdag trad het VN-verdrag voor de bescherming van de volle zee (BBNJ), ook wel het ‘Hogezeeverdrag’ genoemd, officieel in werking. Dit is het eerste juridisch bindende verdrag dat biodiversiteit beschermt in internationale wateren, met als doel om tegen 2030 dertig procent van de oceanen te beschermen.
België speelt hierin een actieve rol en heeft zich officieel kandidaat gesteld om het secretariaat van dit verdrag in Brussel te huisvesten. "In Brussel kan het secretariaat vanaf dag één operationeel zijn", aldus minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot. Ook minister van de Noordzee Annelies Verlinden noemt de inwerkingtreding een "historisch keerpunt". Brussel neemt het in de strijd om de zetel op tegen het Chileense Valparaiso en het Chinese Xiamen.
