De plannen voor de invoering van een Belgisch wegenvignet in 2027 leiden tot grote politieke en maatschappelijke onrust. Terwijl de Vlaamse en Waalse regeringen rekenen op miljoenen aan extra inkomsten voor de wegverharding, bereidt Nederland zich voor op juridisch en politiek verzet.
De plannen: 125 euro voor 'betonvrije' wegen
De Vlaamse en Waalse regeringen onderhandelen momenteel over de definitieve vorm van het vignet. De bedoeling is dat automobilisten vanaf 1 januari 2027 een vignet aanschaffen om gebruik te mogen maken van de Belgische hoofdwegen (wegen waar 90 km/u of harder gereden mag worden). De kosten voor een jaarvignet zouden tussen de 100 en 125 euro liggen, al wordt er ook gekeken naar kortere vignetten voor bijvoorbeeld tien dagen.
Vlaams minister van Financiën Ben Weyts (N-VA) is duidelijk over de noodzaak: "Nu betalen alleen de Belgen voor het onderhoud via de belastingen, terwijl 6,5 miljoen buitenlanders gratis over onze wegen razen." De verwachte opbrengst van 130 miljoen euro is al ingeboekt in de Vlaamse begroting en moet direct worden geïnvesteerd in de verbetering van het vaak bekritiseerde Belgische wegdek.
Nederlands verzet en juridische haken en ogen
In Nederland wordt met verontwaardiging gereageerd. Demissionair minister Robert Tieman (BBB) is door de Tweede Kamer gemaand om de plannen van tafel te krijgen. De kritiek is niet mals: Nederlanders hekelen de hoge prijs in verhouding tot de staat van de Belgische wegen. Sommige partijen, zoals Denk, pleiten zelfs voor tegenmaatregelen in de vorm van een Nederlands vignet voor Belgen.
Juridisch staat het plan echter op losse schroeven. Volgens de Europese regels is discriminatie op basis van nationaliteit verboden. Duitsland probeerde eerder een vergelijkbaar vignet in te voeren waarbij eigen inwoners werden gecompenseerd via de wegenbelasting, maar werd door het Europees Hof van Justitie teruggefloten. Daarnaast wijzen critici op het Scheidingsverdrag van 1839, waarin "vrije doorgang" tussen beide landen is vastgelegd.
Zorgen in de grensstreek
Niet alleen op landelijk niveau, maar ook lokaal groeit de bezorgdheid. Een verbond van 21 Belgische en Nederlandse grensgemeenten vreest voor de leefbaarheid in de dorpskernen. Burgemeester Geert Vandekeybus van Essen waarschuwt voor:
Sluipverkeer: Automobilisten die de hoofdwegen mijden om de kosten van het vignet te ontduiken.
Economische schade: Nederlanders die de grens niet meer oversteken voor boodschappen of tanken.
Versnippering: De angst dat Nederland en België met totaal verschillende systemen gaan werken.
Geschiedenis herhaalt zich
Het is niet de eerste keer dat België een tolvignet probeert in te voeren. In 2007 lag er een vergelijkbaar plan, dat destijds na een gesprek tussen premier Balkenende en zijn Belgische collega Leterme werd afgeblazen. Of de Belgische regering deze keer wel voet bij stuk houdt, zal dit voorjaar moeten blijken wanneer de plannen officieel op papier worden gezet.
