De Belgische buitenlandse handel heeft de afgelopen maanden zware klappen gekregen. De Nationale Bank van België (NBB) spreekt van een duidelijk "kantelpunt naar meer negatieve groeicijfers" na een periode van stabilisatie. Vooral de instortende export naar de Verenigde Staten, gedreven door een terugval in de chemiesector, baart zorgen.
De handelscijfers van het najaar schetsen een somber beeld. Tussen september en november daalde de totale waarde van de Belgische invoer met 5,6 procent en de uitvoer met 5,7 procent in vergelijking met een jaar eerder. In november versnelde die krimp zelfs, met een daling van respectievelijk 6,7 procent (invoer) en 7,5 procent (uitvoer).
Export naar de VS duikt omlaag
De voornaamste oorzaak van deze malaise ligt aan de overkant van de oceaan. De Belgische uitvoer naar de Verenigde Staten is in de periode september-november met maar liefst 22 procent gedaald. Tegelijkertijd steeg de invoer vanuit de VS licht met 1,8 procent.
Deze verschuiving heeft de handelsbalans drastisch omgekeerd:
Najaar 2024: België had nog een handelsoverschot van 1,3 miljard euro met de VS.
Najaar 2025: Dit is omgeslagen in een handelstekort van 0,9 miljard euro.
Chemie en metalen in de hoek waar klappen vallen
Volgens de NBB is de daling grotendeels toe te schrijven aan chemische producten. In deze sector werd de afgelopen drie maanden voor meer dan 600 miljoen euro minder geëxporteerd naar de VS dan vorig jaar. Ook de metaalsector zag de exportvolumes fors afnemen.
Er zijn echter ook lichtpuntjes: de export van bepaalde andere goederen naar de VS, waaronder diamanten en minerale producten, wist wel stand te houden of te groeien.
Oorzaken: Trump, de dollar of structurele problemen?
De oorzaken van de terugval zijn complex. Er wordt gekeken naar twee belangrijke externe factoren:
Wisselkoers: De dollar is het afgelopen jaar met 12 procent in waarde gedaald ten opzichte van de euro, wat Belgische producten duurder maakt voor Amerikaanse kopers.
Handelsbeleid: De verhoogde invoerheffingen van de regering-Trump en de dreiging van extra tarieven creëren onzekerheid en kostenstijgingen. Werkgeversorganisaties vrezen voor een ‘verlies-verlies scenario’.
Toch maant de Nationale Bank aan tot voorzichtigheid. Het is volgens de instelling "te vroeg om definitieve conclusies te trekken" en alles op het Amerikaanse beleid te schuiven. De NBB wijst erop dat de export van chemische producten ook verzwakt in andere belangrijke markten zoals het Verenigd Koninkrijk, Italië en Nederland. Een grondigere analyse moet uitwijzen in hoeverre de cijfers structureel zijn.
Context: Duitsland krabbelt recht
Terwijl de Belgische handel een duik neemt, toont de economie van buurland Duitsland tekenen van leven. Na twee jaren van recessie (krimp in 2023 en 2024), is de Duitse economie in 2025 weer licht gegroeid met 0,2 procent.
Volgens het Duitse statistiekbureau Destatis werd de groei in het laatste kwartaal aangedreven door overheidsuitgaven in defensie en infrastructuur. Hoewel dit het einde van de recessie markeert, blijven hoge energiekosten en concurrentie wegen op de Duitse industrie – uitdagingen die ook voor de Belgische economie herkenbaar zijn.
