Europese leiders eisen inspraak in vredesplan VS: 'Niets over Oekraïne zonder Europa'
Een woordvoerder van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz bevestigde dat Merz, de Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Keir Starmer donderdagochtend met Zelensky hebben gesproken.
De leiders van Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben hun "onvoorwaardelijke steun" aan Oekraïne herbevestigd na een gezamenlijk gesprek met president Volodymyr Zelensky. De diplomatieke activiteit in Europa neemt toe na berichten over een controversieel Amerikaans vredesvoorstel van president Trump, waarbij Europese regeringsleiders waarschuwen dat Kyiv en Europa niet buitenspel mogen worden gezet in onderhandelingen met Rusland.
Een woordvoerder van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz bevestigde dat Merz, de Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Keir Starmer donderdagochtend met Zelensky hebben gesproken. In een gezamenlijke verklaring benadrukten de leiders dat ze streven naar een "rechtvaardige en duurzame vrede".
Hoewel de Europese leiders de Amerikaanse inspanningen om de oorlog te beëindigen verwelkomen, trokken ze een duidelijke grens. Ze stelden dat elk vredesakkoord dat de Europese Unie of de NAVO raakt, "de goedkeuring van Europese partners of een consensus onder de bondgenoten vereist."
Ze benadrukten tevens dat de huidige frontlinie als startpunt moet dienen voor territoriale discussies, maar dat vitale Europese en Oekraïense belangen op de lange termijn gewaarborgd moeten blijven.
Zorgen over Amerikaans 28 puntenplan
De verklaring volgt op toenemende onrust over een uitgelekt 28 puntenplan van de Amerikaanse president Donald Trump. Volgens berichten van de Financial Times zou dit voorstel, dat onlangs in Miami werd gepresenteerd aan Oekraïense functionarissen, grote concessies van Kyiv eisen. Het plan zou onder meer inhouden dat Oekraïne de rest van de Donbas-regio opgeeft en zijn strijdkrachten inkrimpt.
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Johann Wadephul, reageerde bezorgd op deze berichten. Tijdens een persmoment in Brussel waarschuwde hij dat elke onderhandeling over een staakt-het-vuren alleen gevoerd kan worden mét Oekraïne en Europa.
"We moeten lessen trekken uit de ervaringen met Minsk," aldus Wadephul, verwijzend naar eerdere akkoorden. Hij stelde dat een staakt-het-vuren zonder voorwaarden een eerste vereiste is, maar dat de soevereiniteit van Oekraïne te allen tijde gegarandeerd moet blijven.
Europese eensgezindheid en verdeeldheid
Ook andere Europese kopstukken lieten van zich horen. De buitenlandchef van de EU, Kaja Kallas, stelde dat voor elk plan "Oekraïners en Europeanen aan boord moeten zijn". De Poolse minister van Buitenlandse Zaken, Radoslaw Sikorski, voegde daaraan toe dat de Europese veiligheid op het spel staat en sprak de hoop uit dat beperkingen worden opgelegd aan de "agressor, niet aan het slachtoffer".
Niet alle EU-lidstaten zitten echter op één lijn. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, Peter Szijjarto, sprak zijn steun uit voor de initiatieven van Trump en bekritiseerde de voortdurende financiële steun van de EU aan Oekraïne, die hij "krankzinnig" noemde gezien beschuldigingen van corruptie in Kyiv.
Oorlog gaat onverminderd door
Terwijl er diplomatiek wordt gesteggeld over vredesplannen, gaat het geweld op de grond onverminderd door. Woensdag kwamen bij een zware Russische luchtaanval op de Oekraïense stad Ternopil minstens 26 mensen om het leven, waaronder drie kinderen. President Zelensky veroordeelde de aanval fel: "De Russen hebben opnieuw onschuldige, vreedzame mensen gedood die gewoon in hun huis lagen te slapen."
Vanuit het Kremlin wordt vooralsnog terughoudend gereageerd. Een woordvoerder wilde niet bevestigen of president Poetin op de hoogte is van de details van het Amerikaanse plan en stelde dat er momenteel geen onderhandelingen met Washington plaatsvinden. Rusland houdt vast aan het standpunt dat de "oorzaken van het conflict" moeten worden weggenomen.