VS voeren druk op Groenland op: Vance waarschuwt Europa, Denemarken stoft militair decreet af

De diplomatieke spanningen tussen de Verenigde Staten en Europa over de toekomst van Groenland hebben een nieuw kookpunt bereikt. De Amerikaanse vicepresident J.D. Vance heeft Europese leiders in niet mis te verstane woorden gewaarschuwd de ambities van president Trump om het eiland in te lijven "serieus te nemen". In reactie hierop heeft Denemarken een militair decreet uit de Koude Oorlog herbevestigd, dat soldaten instrueert onmiddellijk het vuur te openen bij een invasie.

De relatie tussen de NAVO-bondgenoten staat onder hoogspanning nu het Witte Huis openlijk speculeert over het overnemen van Groenland, een autonoom gebied binnen het Deense koninkrijk. Na de recente Amerikaanse militaire operatie in Venezuela, waarbij de Venezolaanse president Maduro gevangen werd genomen, wordt de dreigende taal uit Washington in Europese hoofdsteden met toenemende bezorgdheid ontvangen.

Ultimatum van Vance

Tijdens een persmoment in het Witte Huis stelde vicepresident Vance donderdag dat Europa de veiligheid van Groenland heeft verwaarloosd, gezien de toenemende interesse van Rusland en China in het Noordpoolgebied. "Wat we van onze Europese vrienden vragen, is om de veiligheid van dit gebied serieuzer te nemen. Als ze dat niet doen, zullen de Verenigde Staten gedwongen zijn actie te ondernemen," aldus Vance.

Op de vraag wat die actie inhoudt, verwees Vance naar president Trump. Hij voegde eraan toe: "Mijn advies aan Europese leiders, en aan iedereen, zou zijn om de president van de Verenigde Staten serieus te nemen." Vance verwees hierbij expliciet naar het lot van Maduro, die volgens de vicepresident de Amerikaanse waarschuwingen ook in de wind had geslagen.

Eigendom boven verdragen

Hoewel de VS sinds 1951 via een verdrag al beschikken over militaire faciliteiten op Groenland (zoals de basis Pituffik), vindt president Trump dit niet langer voldoende. In een interview met The New York Times stelde Trump dat "eigendom" noodzakelijk is voor de Amerikaanse nationale veiligheid en raketafweer. "Eigendom geeft je elementen die je niet krijgt met alleen het ondertekenen van een document," aldus de president.

Het Witte Huis weigert daarbij militaire opties uit te sluiten. Woordvoerders bevestigden deze week dat de inzet van het leger "altijd een optie is" om dit buitenlandbeleid te realiseren.

Denemarken: 'Meteen schieten'

De Deense regering, die herhaaldelijk heeft verklaard dat Groenland niet te koop is, reageert op de escalatie door een oude militaire richtlijn af te stoffen. Het Deense ministerie van Defensie bevestigde aan de krant Berlingske dat een decreet uit 1952 nog altijd onverkort van kracht is.

Deze regel instrueert Deense militairen op Groenland om bij een schending van het grondgebied of een invasie "onmiddellijk" terug te vechten, zonder te wachten op orders uit Kopenhagen of een officiële oorlogsverklaring. Hoewel er slechts zo'n 200 Deense militairen op het eiland gestationeerd zijn tegenover de enorme Amerikaanse vuurkracht, geldt de herbevestiging van deze regel als een krachtig diplomatiek signaal van afschrikking.

Zorgen om NAVO

De situatie leidt tot grote onrust binnen Europa. Een Amerikaanse militaire actie tegen Groenland zou feitelijk een aanval op een NAVO-lidstaat betekenen, wat het einde van het bondgenootschap zou kunnen inluiden. De Franse president Emmanuel Macron waarschuwde donderdag dat de VS zich aan het afkeren is van zijn bondgenoten.

Ondanks de oorlogstaal wordt er nog steeds ingezet op diplomatie. Volgende week staat er een ontmoeting gepland tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, en Deense en Groenlandse functionarissen om de situatie te bespreken.