De Tweede Kamer heeft haar steun uitgesproken voor een mogelijke extra militaire bijdrage aan de NAVO-aanwezigheid in Groenland. Dit besluit komt op een moment dat de spanningen rondom het autonome Deense gebied oplopen door de wens van de Amerikaanse president Trump om het eiland in te lijven.
Ook de Europese Commissie heeft zich inmiddels krachtig uitgesproken en benadrukt dat de nationale veiligheid van de VS niet ten koste mag gaan van de soevereiniteit van Groenland.
Een krappe meerderheid in de Tweede Kamer, bestaande uit het CDA, VVD, D66, BBB, Volt en de ChristenUnie, schaarde zich gisteren achter een SGP-voorstel. Hierin wordt het demissionaire kabinet opgeroepen zich binnen de NAVO hard te maken voor een versterkte aanwezigheid in het Arctisch gebied. Defensieminister Brekelmans gaf eerder al aan dat Nederland bereid is militair bij te dragen indien NAVO-bondgenoten hierom vragen.
Signaal naar Washington
De politieke steun in Den Haag wordt gezien als een duidelijk signaal richting de regering-Trump. Minister van Buitenlandse Zaken Van Weel benadrukte in het debat dat de VS zich "terecht zorgen maakt" over de veiligheid in het poolgebied en de invloed van China en Rusland, maar dat een gezamenlijke NAVO-missie het juiste antwoord is. Volgens NAVO-secretaris-generaal Rutte moeten de lidstaten er samen voor zorgen dat Groenland beschermd wordt, een oproep waar Nederland nu gehoor aan geeft.
De Amerikaanse president Trump denkt daar echter anders over. Via sociale media en in interviews heeft hij laten weten dat een simpele militaire aanwezigheid volgens hem niet volstaat. "Als wij Groenland niet nemen, zullen Rusland of China dat doen," aldus Trump, die wijst op de aanwezigheid van vijandige onderzeeërs in de regio.
Hij stelde expliciet: "Militaire aanwezigheid is niet genoeg. Je moet het eigendom hebben." De VS dreigt het eiland desnoods op te kopen of binnen te vallen om te voorkomen dat het binnen de Russisch-Chinese invloedsfeer valt.
EU: 'Veiligheid niet ten koste van soevereiniteit'
In Brussel heeft de Europese Commissie inmiddels haar volledige steun aan Denemarken en Groenland betuigd. Woordvoerder Anitta Hipper reageerde fel op de Amerikaanse retoriek: "Wij staan in volledige solidariteit met Groenland, dat aan zijn eigen bevolking toebehoort."
Hoewel de EU niet inging op de juridische details van de verdedigingsplichten, stelde de commissie een duidelijk principe: "We bevestigen dat de nationale veiligheid van sommigen niet kan en mag worden gewaarborgd ten koste van de soevereiniteit van anderen." Hipper benadrukte dat dit principe ook geldt voor bondgenoten zoals de Verenigde Staten, die ondanks de wrijving een onmisbare partner blijven.
Spannende diplomatieke dagen
De komende dagen zijn cruciaal voor de toekomst van het eiland. De Deense minister van Buitenlandse Zaken Rasmussen spreekt vandaag met zijn Amerikaanse collega Rubio en vicepresident Vance. Hoewel Groenland eerdere Amerikaanse suggesties tot overdracht van soevereiniteit resoluut heeft afgewezen, blijft de houding van de regering-Trump onvoorspelbaar.
Trump wuifde zorgen over de eenheid binnen de NAVO weg met de opmerking: "Zij hebben ons meer nodig dan wij hen." Nederland en de EU hopen met de toezeggingen voor militaire steun de druk van de ketel te halen en een diplomatieke oplossing te forceren waarbij Groenland Deens blijft, maar het luchtruim en de wateren in NAVO-verband strenger bewaakt worden.
