De Belgische minister van Defensie, Theo Francken (N-VA), heeft woensdag in de Kamercommissie Defensie de noodklok geluid over de geopolitieke positie van Europa. Volgens Francken is het Europese continent door decennia van bezuinigingen "gevaarlijk afhankelijk" geworden van de Verenigde Staten. Hij uitte tevens scherpe kritiek op de recente Amerikaanse dreigementen aan het adres van Groenland en de militaire operatie in Venezuela.
Francken schetste tijdens de bijeenkomst een somber beeld van de huidige wereldorde. "Het nieuwe jaar is begonnen als een storm," stelde de minister, verwijzend naar de oplopende spanningen in de eerste dagen van 2026. Hij waarschuwde dat Europa ontwaakt in een harde realiteit na dertig jaar focus op soft power ten koste van hard power.
"De sterken doen wat ze willen"
De minister spaarde zijn kritiek op het Europese defensiebeleid niet. "Waarom zijn we zo zwak? Omdat we ons defensiebudget volledig hebben wegbezuinigd," aldus Francken. Hij wees op structurele tekorten in onder meer inlichtingen, luchtverdediging en drones.
"We leven in een wereld waarin onze visie op de internationale rechtsorde niet door iedereen wordt gedeeld. De sterken doen wat ze willen, de zwakken ondergaan wat ze moeten," citeerde hij vrij naar Thucydides. Volgens Francken is het hypocriet om de Amerikaanse betrouwbaarheid in twijfel te trekken, terwijl Europa voor zijn veiligheid – zowel in Oekraïne als voor de eigen verdediging – nog steeds zwaar op Washington leunt.
"Voedselgevecht" binnen de NAVO
Een groot deel van de discussie ging over de recente dreigende taal van de Amerikaanse president Trump, die aangaf Groenland te willen inlijven, desnoods met militair vertoon. Francken noemde de situatie "pijnlijk" en stelde dat zijn "hart bloedt" voor bondgenoot Denemarken.
"Denemarken is een zeer loyale bondgenoot die veel Amerikaans wapentuig, waaronder F-35’s, aankoopt. Dat zij nu in het vizier liggen, is wrang," zei Francken. Hij waarschuwde voor interne verdeeldheid: "Dit moet op een volwassen manier worden besproken. Bij een 'voedselgevecht' binnen de NAVO heeft niemand baat, behalve onze vijanden. De enige die nu champagne drinkt, is Poetin."
Hoewel Francken begrip toonde voor een 'America First'-beleid, waarschuwde hij de VS: "'America Alone' zou het einde van hun imperium betekenen." Hij benadrukte echter optimistisch te zijn over de veerkracht van de NAVO en verwacht diplomatieke oplossingen. Er is momenteel geen sprake van de inzet van Belgische troepen richting Groenland; daar is volgens de minister geen vraag naar vanuit de NAVO, de EU of Denemarken.
Venezuela en internationaal recht
Naast de kwestie Groenland kwam ook de recente Amerikaanse operatie in Venezuela ter sprake, waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro door Amerikaanse troepen uit zijn huis werd gehaald en naar New York werd overgebracht.
Op de vraag of hierbij het internationaal recht is geschonden, was Francken duidelijk: "Als u mij vraagt of internationale rechtsregels zijn geschonden, dan zeg ik ja."
Premier Bart De Wever en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot traden deze week eveneens op de voorgrond. Hoewel De Wever vraagtekens plaatste bij de gang van zaken, nuanceerde hij: "Ik denk niet dat enig verstandig mens, tenzij extreemlinks, het vertrek van Maduro kan betreuren. Hij is een dictator en een crimineel."
De Belgische regering dringt aan op spoedoverleg op het hoogste niveau om de geschillen binnen het bondgenootschap op te lossen.
