De NAVO en de Europese Unie trekken nauwer samen op om Europa beter te beschermen tegen de toenemende dreiging van drones. Zowel NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte als EU-buitenlandchef Kaja Kallas kondigden deze week in Brussel en Genève nieuwe maatregelen aan om de luchtafweer te versterken en de samenwerking met Oekraïne te verdiepen.
NAVO verhoogt luchtverdediging en steun aan Oekraïne
Na een bijeenkomst van NAVO-defensieministers in Brussel verklaarde Rutte dat het bondgenootschap nieuwe stappen zal nemen om de bescherming van het geallieerde luchtruim te “versterken, uit te breiden en te versnellen”. Onderdeel daarvan is Operation Eastern Sentry, een programma waarbij geïntegreerde systemen worden getest om drones en andere luchtdreigingen te detecteren, volgen en neutraliseren.
“Binnen het kader van Eastern Sentry testen we momenteel geïntegreerde systemen die ons helpen om luchtdreigingen vroegtijdig te signaleren en onschadelijk te maken,” zei Rutte.
Hij verwees naar een recente gezamenlijke actie waarbij negen NAVO-landen en Oekraïne Denemarken hielpen bij het afslaan van droneaanvallen. “Een krachtig voorbeeld van snelle en effectieve samenwerking,” aldus de secretaris-generaal.
Hoewel Rutte benadrukte dat de NAVO een defensieve alliantie blijft, waarschuwde hij dat “alle noodzakelijke maatregelen zullen worden genomen om onze burgers te beschermen.” NAVO-troepen krijgen daarbij “volledige bevoegdheid om elk toestel dat een reële dreiging vormt te neutraliseren”, maar zullen geen actie ondernemen tegen vliegtuigen die dat niet doen.
Daarnaast kondigde Rutte aan dat België en Nederland samen nieuwe luchtverdedigingssystemen zullen aanschaffen. Ook breidt de NAVO haar steun aan Oekraïne verder uit: meer dan de helft van de 32 lidstaten zal bijdragen aan het Amerikaanse wapenhulpprogramma PURL, waarmee Europese bondgenoten en Canada Amerikaanse wapens kunnen aankopen voor Oekraïne.
Duitsland, Canada, Nederland, Zweden, Denemarken en Noorwegen hebben samen al 2 miljard euro toegezegd; Finland, de Baltische staten en België sluiten zich nu eveneens aan.
EU werkt aan Europa-brede dronemuur
Tegelijkertijd presenteerde EU-buitenlandchef Kaja Kallas in Genève het nieuwe Europese droneverdedigingsplan, dat de NAVO-plannen aanvult. “De militaire plannen komen duidelijk van de NAVO,” zei Kallas, “maar de aanschaf van de systemen ligt bij de lidstaten. De EU helpt hen om gezamenlijke aankopen en vlaggenschipprojecten op te zetten, zodat zij hun capaciteitsdoelen sneller kunnen behalen.”
Volgens Kallas is het oorspronkelijke idee van een “dronemuur” langs de oostgrens uitgegroeid tot een Europa-brede strategie, nu ook zuidelijke en maritieme lidstaten zich bewust worden van hun kwetsbaarheid. “We hebben het niet langer over een regionale muur, maar over de verdediging van het hele Europese continent,” aldus Kallas.
De EU wil bovendien nauwer samenwerken met Oekraïense defensiebedrijven om kosten en levertijden te verlagen. “De slagveldervaring van Oekraïne biedt ons waardevolle lessen voor onze bredere paraatheid,” zei Kallas.
Wat betreft het Midden-Oosten liet ze weten dat de EU voorlopig geen nieuwe militaire missie in Gaza overweegt, maar mogelijk bestaande missies uitbreidt. Zo is de EU-grensmissie bij Rafah opnieuw actief en ondersteunt de EU-politiemissie de opleiding van Palestijnse veiligheidsdiensten.
Gezamenlijke Europese veiligheidsarchitectuur
De aankondigingen van Rutte en Kallas tonen volgens waarnemers een groeiende verwevenheid tussen NAVO en EU-beleid op het gebied van defensie. Waar de NAVO zich richt op militaire paraatheid en afschrikking, concentreert de EU zich op gezamenlijke inkoop, industriële samenwerking en strategische autonomie.
Beide leiders benadrukten dat het doel niet is om te provoceren, maar om Europa weerbaarder te maken tegen hybride dreigingen. Zoals Rutte het samenvatte: “We reageren niet met vergelding, maar met bescherming.”
