De internationale cocaïnesmokkel naar Europa heeft een "ongekend niveau" bereikt. In een dinsdag gepubliceerd rapport waarschuwt Europol dat criminele netwerken steeds vaker geavanceerde technologieën inzetten – van drones tot speciaal gebouwde onderzeeërs – om traditionele controles in havens als Rotterdam en Antwerpen te ontwijken.

Volgens de Europese politieorganisatie wordt de markt overspoeld door cocaïne, gedreven door een recordproductie in Zuid-Amerika en een aanhoudende vraag binnen de EU. Omdat de douanecontroles in de grote Noord-Europese havens steeds strenger worden, wijken smokkelaars uit naar alternatieve routes en hightech methoden.

Hightech op open zee

De tijd dat drugs enkel in containers werden verstopt, lijkt voorbij. Criminelen maken steeds vaker gebruik van onbemande vaartuigen, drones en heliumballonnen. Het meest zorgwekkend is de opkomst van "semi-onderzeeërs". Deze vaartuigen, die net onder de waterlijn varen, kunnen enorme afstanden afleggen en blijven grotendeels onzichtbaar voor radar.

De capaciteit van deze duikboten neemt snel toe. Waar in maart 2025 nog een vaartuig met 6,5 ton cocaïne werd onderschept nabij de Azoren, meldden Portugese autoriteiten recentelijk een recordvangst van 9 ton in een soortgelijke onderzeeër. Europol vreest dat het slechts een kwestie van tijd is voordat volledig autonome ‘spookschepen’ – zonder bemanning – de Atlantische Oceaan oversteken volgeladen met drugs.

Nieuwe routes via West-Afrika

Door de toegenomen "pakkans" in havens als Antwerpen – waar de douane in 2025 nog 55 ton cocaïne in beslag nam – verleggen bendes hun werkterrein. Grote ladingen worden steeds vaker op open zee overgeladen op kleinere schepen die koers zetten naar West-Afrika. Van daaruit wordt de drugs met snelle speedboten vervoerd naar de Canarische Eilanden of het Spaanse vasteland, met name Andalusië. Ook richten criminelen zich vaker op kleinere, minder beveiligde jachthavens.

Pokémonkaarten en chemische wassingen

Naast logistieke innovatie ziet Europol ook een toename in geavanceerde camouflagetechnieken. Cocaïne wordt chemisch ‘gewassen’ in textiel, plastics of voedselproducten, waardoor het voor scanners en speurhonden vrijwel ondetecteerbaar is. Ook worden drugs vaker verstopt in industriële machines, koeienhuiden of in waterdichte tassen onder de romp van schepen, wat inzet van duikteams noodzakelijk maakt voor detectie.

Hoe creatief deze methoden zijn, bleek onlangs in het Limburgse Vaals. Daar stuitte de politie tijdens een inval op LSD die was geprint op vellen die eruitzagen als Pokémonkaarten. Bij de actie werden vijf verdachten aangehouden en diverse andere drugs aangetroffen. Het onderstreept de conclusie van Europol: technologische en creatieve innovatie maakt opsporing complexer dan ooit.

Dalende prijzen en versleutelde communicatie

De overvloedige aanvoer van cocaïne heeft ook een economisch effect: de groothandelsprijzen in België en Nederland dalen scherp door overaanbod. Hierdoor gaan bendes op zoek naar nieuwe afzetmarkten buiten de traditionele hubs.

Europol pleit voor een gecoördineerde, internationale aanpak. De politie maakt zich grote zorgen over de voorsprong die criminelen nemen, mede doordat hun onderlinge communicatie steeds vaker zwaar versleuteld is. Extra toezicht op kustzones en open-zee-corridors is volgens de organisatie cruciaal om het tij te keren.