D66-leider Rob Jetten is door de Tweede Kamer officieel benoemd tot formateur. Na een urenlang en bij vlagen verhit debat over het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA, hield de beoogde minderheidscoalitie stand. Jetten heeft nu de taak om binnen maximaal drie weken een ministersploeg samen te stellen, met als doel om op 23 februari op het bordes te staan.
Coalitieakkoord overleeft eerste vuurdoop
Hoewel de oppositie met scherpe kritiek kwam op de plannen van de nieuwe coalitie, bleef het akkoord tijdens het debat ongeschonden. Diverse moties van oppositiepartijen om cruciale onderdelen van het beleid direct te blokkeren, haalden geen meerderheid. Zo werd een poging van GroenLinks-PvdA en de PVV om de voorgenomen verhoging van de AOW-leeftijd in 2033 te schrappen, na een hoofdelijke stemming verworpen (70 stemmen voor, 73 tegen).
Ook andere pijnpunten, zoals de verhoging van het eigen risico in de zorg naar 460 euro en het verkorten van de WW-uitkering, blijven vooralsnog in de plannen staan. De rechtse oppositiepartijen, waaronder de Groep Markuszower en de SGP, vonden het nog te vroeg om plannen weg te stemmen voordat er een kabinet is om mee te onderhandelen.
Een "guur" klimaat en de zoektocht naar warmte
Het debat legde de moeizame verhoudingen in de nieuwe Tweede Kamer bloot. Waar Jetten sprak over een "stevig maar zacht" debat dat smaakte naar meer, was de oppositie minder mild. ChristenUnie-leider Bikker noemde de plannen "guur", terwijl SP-leider Dijk waarschuwde voor massale protesten op het Malieveld.
Informateur Anne-Marie Letschert, die haar verslag overdroeg, merkte op dat de onderlinge relaties tussen partijen wel "iets warmer" mogen. Zij benadrukte dat dit minderheidskabinet (met 66 zetels) geen "automatische piloot" zal kennen; ministers zullen per dossier op zoek moeten naar meerderheden en de oppositie in een vroeg stadium moeten betrekken bij de richtingbepaling.
Verdeling van de posten
Nu Jetten officieel als formateur aan de slag is, begint de fase van de poppetjes en de posten. De verdeling van de ministeries over de drie partijen is de eerste prioriteit. Een ongeschreven regel lijkt daarbij al te zijn bevestigd: de grootste partij levert de premier, en de tweede partij (VVD) de minister van Financiën.
VVD-leider Dilan Yeşilgöz liet er geen misverstand over bestaan dat demissionair minister Eelco Heinen wat haar betreft op zijn post blijft. "Hij is de beste," aldus Yeşilgöz. Jetten gaf aan op zoek te zijn naar bewindslieden "zonder al te groot ego" die bereid zijn tot samenwerking met de oppositie.
Blik op 23 februari
Ondanks de "valse start" waar GroenLinks-PvdA-leider Klaver voor waarschuwde, zet Jetten de vaart erin. De komende dagen zullen de kandidaat-bewindslieden bij hem op gesprek komen. Als alles volgens planning verloopt, wordt de nieuwe ministersploeg op 23 februari beëdigd door de koning op paleis Huis ten Bosch. De oppositie heeft echter al aangekondigd de druk op de financiële onderbouwing en de sociale plannen na de beëdiging direct weer op te voeren.
