Een diplomatiek topoverleg tussen de Verenigde Staten, Denemarken en Groenland heeft woensdagavond niet geleid tot een doorbraak in de oplopende spanningen rondom het Noordpoolgebied.
Ondanks een "open en constructief" gesprek blijft er sprake van een "fundamenteel meningsverschil": de Amerikaanse regering onder president Trump blijft aandringen op de overname van Groenland, terwijl Kopenhagen en Nuuk dit resoluut afwijzen.
De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, en zijn Groenlandse ambtgenoot Vivian Motzfeldt, werden in het Witte Huis ontvangen door de Amerikaanse vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Het doel was om de gemoederen te bedaren na weken van dreigende taal vanuit Washington, maar die missie lijkt slechts gedeeltelijk geslaagd.
"Fundamentele onenigheid"
Na afloop van de bijeenkomst, die minder dan twee uur duurde, verklaarde Rasmussen dat het niet gelukt is om het Amerikaanse standpunt te veranderen. "Het is duidelijk dat de president de wens heeft om Groenland te veroveren," aldus Rasmussen. Hij noemde dit streven "totaal onacceptabel" en benadrukte dat een verkoop van het autonome gebied niet in het belang is van het Koninkrijk Denemarken.
Wel zijn de partijen overeengekomen om een werkgroep op hoog niveau op te richten. Deze groep moet de komende weken onderzoeken of er een "gemeenschappelijke weg vooruit" is die tegemoetkomt aan de Amerikaanse veiligheidszorgen, maar tegelijkertijd de "rode lijnen" van Denemarken respecteert.
Trump voert druk op: "NAVO moet helpen"
President Donald Trump, die zelf niet bij het overleg aanwezig was maar zich wel liet informeren, blijft de druk opvoeren. Hij stelt dat Groenland essentieel is voor de Amerikaanse nationale veiligheid, specifiek voor het geplande 'Golden Dome'-raketschild. Volgens Trump is Denemarken niet in staat het eiland te verdedigen tegen vermeende agressie van China en Rusland.
"Als wij het niet doen, zullen Rusland of China het doen," waarschuwde Trump. Op sociale media riep hij de NAVO zelfs op om de VS te helpen bij de inlijving van het eiland. Hij kleineerde de Deense defensie-inspanningen als "twee hondensleeën" en plaatste na het overleg een provocerende afbeelding op X waarin Groenlandse inwoners moeten kiezen tussen de VS of een duister toekomstbeeld met China en Rusland.
Toen Trump geconfronteerd werd met de uitspraak van de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen, die stelde dat Groenland kiest voor Denemarken boven de VS, reageerde de president fel: "Ik weet niet wie hij is, maar dat gaat een groot probleem voor hem worden."
Europese steun en militaire versterking
In reactie op de Amerikaanse kritiek en dreigementen heeft Denemarken aangekondigd zijn militaire aanwezigheid op Groenland per direct te versterken. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met Europese bondgenoten onder de noemer Operation Arctic Endurance.
Zweden heeft reeds officieren naar het eiland gestuurd.
Duitsland stuurt een verkenningsteam van de Bundeswehr.
Frankrijk opent volgende maand een consulaat en stuurt eveneens militairen.
Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk hebben steun toegezegd.
De Europese leiders vormen hiermee een blok achter Denemarken. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte dat Groenland "toebehoort aan zijn bevolking" en dat zij op Europa kunnen rekenen.
Belgische positie
De Belgische regering houdt zich vooralsnog op de vlakte. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) verklaarde in de Kamer dat er op dit moment geen indicaties zijn dat de VS daadwerkelijk een militaire invasie overweegt.
"Iedereen begrijpt de explosieve gevolgen die dat zou hebben binnen de NAVO," aldus Prévot. België stuurt voorlopig geen troepen naar het gebied.
Spanningen blijven
Hoewel een directe confrontatie voorlopig lijkt afgewend door de instelling van de werkgroep, blijven de spanningen onverminderd hoog. Rasmussen weerlegde tijdens zijn bezoek in Washington ook de claims van Trump over Chinese oorlogsschepen rond Groenland: "Volgens onze inlichtingen is er al een decennium geen Chinees oorlogsschip meer geweest."
De boodschap vanuit Nuuk blijft ondertussen onveranderd. "We willen samenwerken met de VS," zei minister Motzfeldt, "maar dat betekent niet dat we hun eigendom willen zijn."
