De Belgische regering kiest voor een ongekend harde diplomatieke koers tegenover de Verenigde Staten. Nu de Amerikaanse president Donald Trump dreigt met zware handelstarieven en zelfs militaire stappen om Groenland te annexeren, klinkt er vanuit Brussel en Davos een duidelijke boodschap: "Tot hier en niet verder." Zowel premier Bart De Wever als ministers Prévot en Francken benadrukken dat de Europese soevereiniteit niet te koop is.
De spanningen tussen Washington en Europa hebben een kookpunt bereikt. Trump eist de aankoop van Groenland en dreigt vanaf 1 februari met importheffingen van 10 tot 25 procent op Europese goederen als er geen deal komt. België, dat samen met Denemarken en andere NAVO-partners in de hoek wordt gedreven, weigert zich echter neer te leggen bij wat minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) omschrijft als "chantage".
"Lievemoederen is op"
Premier Bart De Wever (N-VA), momenteel aanwezig op het World Economic Forum in Davos, wond er geen doekjes om. In een gesprek met VRT NWS stelde hij dat het tijdperk van paaien voorbij is. "Mijn aanvoelen is dat het 'lievemoederen' op is," aldus De Wever. "We moeten als Europa aan Trump zeggen: tot hier en niet verder. 'Back down' of we gaan 'all the way'."
Volgens de premier is het dreigen met militaire interventie op grondgebied van een NAVO-bondgenoot (Denemarken) een absoluut breekpunt. "Het zal één tegen allen zijn, maar ook allen tegen één," waarschuwde De Wever, die aangaf dat een handelsoorlog catastrofaal zou zijn voor beide partijen, maar dat Europa zich niet zomaar opzij laat zetten.
Donderdag staat er in Davos een potentieel explosieve ontmoeting gepland tussen De Wever, koning Filip, NAVO-topman Mark Rutte en president Trump. De Wever verwacht een "ongescripte meeting" waarin het mes op tafel zal moeten komen.
De Europese 'Bazooka'
Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot sluit zich aan bij de felle retoriek van de premier. "Vernedering is geen optie. We verdienen respect," stelde Prévot op Radio 1. Hij pleit voor dialoog, maar waarschuwt dat de EU bereid moet zijn om haar anti-coercion instrument te activeren – in de wandelgangen de "Europese bazooka" genoemd. Dit instrument stelt de EU in staat om snel en hard economisch terug te slaan bij externe dwang.
Prévot noemde de houding van de VS bovendien "paradoxaal". Washington vraagt al jaren om meer Europese inzet voor de veiligheid in het Noordpoolgebied. Nu België en andere bondgenoten daar gehoor aan geven, wordt dit door Trump plotseling als een vijandige daad gezien.
Militaire balans: Arctic Sentry
Op militair vlak balanceert België op een slap koord. Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) bevestigde dat België officieel deelneemt aan een verkenningsmissie in Groenland en één officier stuurt ter ondersteuning. Daarnaast schaart België zich achter het Britse voorstel voor 'Arctic Sentry', een nieuwe NAVO-missie om permanente aanwezigheid in het Noordpoolgebied te garanderen.
Francken benadrukt echter dat dit geen provocatie is, maar een noodzaak om de NAVO-grenzen te bewaken tegenover Rusland en China. Hij waarschuwt voor roekeloosheid: "Een militair conflict met de Amerikanen is ondenkbaar; we zouden het nooit winnen gezien hun technologische suprematie."
Volgens Francken is de retoriek van Trump "levensgevaarlijk" voor de cohesie van de NAVO. "Als we elkaar publiek aanvallen, drinkt Poetin champagne in Moskou," aldus de minister.
Bizarre diplomatieke wending
De ernst van de situatie wordt onderstreept door de grillige communicatie vanuit het Witte Huis. Er is bevestigd dat ook België via de ambassade in Washington een afschrift heeft ontvangen van een bizarre brief van Trump aan de Noorse premier. Daarin koppelt de president zijn territoriale ambities aan zijn frustratie over het mislopen van de Nobelprijs voor de Vrede. "Ik voel me niet langer verplicht om uitsluitend aan vrede te denken," zou Trump geschreven hebben.
Met de inzet van de 'Europese bazooka' als drukmiddel en een voorzichtige militaire opbouw in het Hoge Noorden, hoopt België samen met Duitsland en Frankrijk de Amerikaanse president te dwingen tot rede. De komende dagen in Davos zullen uitwijzen of de trans-Atlantische relatie nog te lijmen valt, of dat Europa zich moet opmaken voor een historische breuk met zijn oudste bondgenoot.
