In reactie op de oplopende spanningen rondom de Amerikaanse interesse in Groenland, schaart België zich achter een Brits voorstel voor een nieuwe NAVO-missie in het Noordpoolgebied: ‘Arctic Sentry’. Dat heeft minister van Defensie Theo Francken (N-VA) bevestigd.
De missie moet niet alleen de Russische en Chinese invloed in het smeltende poolgebied indammen, maar ook een diplomatieke uitweg bieden voor het conflict tussen Washington en Kopenhagen.
De politieke crisis ontstond nadat de Amerikaanse president Donald Trump zijn wens herhaalde om Groenland – een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken – te "kopen", waarbij hij zinspeelde op dwangmaatregelen ("the hard way") als Denemarken niet meewerkt. De Deense premier Mette Frederiksen maakte eerder al duidelijk dat een aanval op Denemarken het einde van het militair bondgenootschap zou betekenen.
‘Groenland is geen Venezuela’
Minister Francken reageerde in de studio van VTM NIEUWS scherp op de Amerikaanse retoriek, die hij "levensgevaarlijk" noemt voor de cohesie van de NAVO. Francken heeft naar eigen zeggen direct contact opgenomen met de Amerikaanse ambassadeurs in België en bij de NAVO.
"Ik heb duidelijk gezegd: dit is echt zéér problematisch. Groenland is niet Venezuela, niet Iran. Dit is een essentieel dossier voor het voortbestaan van de NAVO," aldus Francken. Volgens de minister ondermijnt het bedreigen van een loyale bondgenoot de kern van het verdrag: artikel 5 en het wederzijdse vertrouwen. Hij wees daarbij op de grote offers die Denemarken in het verleden bracht tijdens missies in Afghanistan.
In diplomatieke kringen kreeg Francken de geruststelling dat de VS uit zijn op een aankoop en niet op een militaire annexatie, maar de dreigende taal blijft in Brussel voor grote onrust zorgen.
Arctic Sentry: Een schild in het Noorden
Om de situatie te de-escaleren en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de Amerikaanse veiligheidszorgen over het Noordpoolgebied, ligt er nu een plan op tafel voor een gezamenlijke NAVO-missie: Arctic Sentry (Arctische Schildwacht).
Het voorstel, dat oorspronkelijk uit het Verenigd Koninkrijk komt en steun geniet van de noordelijke lidstaten en Türkiye, behelst een permanente maritieme en militaire aanwezigheid in de regio. Het doel is tweeledig:
De soevereiniteit van Groenland als NAVO-grondgebied garanderen.
Een duidelijk signaal afgeven aan Rusland en China.
"De vraag is nu om te kijken of er een soort Arctic Sentry moet komen, waarbij we duidelijk maken aan China en Rusland: kom hier niet! Dit is NAVO-gebied, dit is van ons," verduidelijkte Francken. Hij benadrukte dat België bereid is hieraan bij te dragen, bijvoorbeeld met fregatten of luchtverdediging, zoals het eerder deed bij soortgelijke missies in de Baltische Staten (Baltic Sentry).
Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte zou volgens bronnen, waaronder de Frankfurter Allgemeine Zeitung, de opdracht hebben gekregen om de haalbaarheid van de missie te onderzoeken. Rutte sprak hierover reeds met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio.
Geopolitieke noodzaak: ‘Poetin drinkt champagne’
Francken waarschuwt dat interne verdeeldheid binnen de NAVO slechts één winnaar kent. "Laten we samenwerken en niet elkaar publiek aanvallen of afvallen, want dan drinkt Poetin champagne in Moskou," stelde hij.
De strategische waarde van het Noordpoolgebied neemt snel toe. Door het smelten van de poolkappen ontstaan nieuwe vaarroutes en worden grondstoffen toegankelijker. Dit trekt de aandacht van rivaliserende grootmachten. Francken: "Het Arctisch gebied wordt geopolitiek steeds belangrijker. Er is nu veel meer passage. Maar daarvoor bestaat de NAVO."
Europa moet volwassen worden
In een bredere analyse plaatst Francken de crisis ook in het perspectief van Europese defensie. Hoewel hij vertrouwen houdt in de Amerikaanse veiligheidsgaranties en het Amerikaanse Congres als rem op Trumps impulsiviteit, moet Europa militair volwassen worden. De afhankelijkheid van de VS maakt Europa kwetsbaar.
"Een militair conflict met de Amerikanen is virtueel en ondenkbaar; we zouden het nooit winnen gezien hun technologische suprematie," aldus Francken. De oplossing ligt volgens hem niet in anti-Amerikanisme of het opblazen van het conflict, maar in het versterken van de Europese pijler binnen de NAVO en het respecteren van elkaars grenzen.
Zolang de bondgenoten elkaar niet bedreigen, blijft de NAVO volgens Francken de hoeksteen van de veiligheid. Maar de boodschap is helder: dit dossier moet ontmijnd worden via samenwerking (zoals Arctic Sentry), voordat de woordenstrijd onherstelbare schade aanricht.
