De Europese Unie heeft de afgelopen dagen belangrijke stappen gezet om zowel de internationale handelsbetrekkingen te versterken als de binnenlandse agrarische sector te ondersteunen.
Terwijl het Europees Parlement en het Raadsvoorzitterschap een voorlopig akkoord bereikten over de uitwerking van een handelsdeal met de Verenigde Staten, kondigde de Europese Commissie noodmaatregelen aan om Europese boeren te compenseren voor de torenhoge kunstmestprijzen.
Transatlantische handelsdeal krijgt vorm
Aan de internationale onderhandelingstafel hebben de EU-instellingen een voorlopig akkoord bereikt over twee verordeningen. Deze moeten de tariefgerelateerde elementen van de gezamenlijke EU-VS-verklaring van 21 augustus 2025 formeel implementeren.
Het doel van de overeenkomst is om een stabielere en meer voorspelbare handelsrelatie met de VS te creëren, inclusief ingebouwde garanties die de EU beschermen als haar economische belangen in het geding komen.
Concreet houdt de eerste verordening in dat de resterende douanerechten op Amerikaanse industriële goederen worden afgeschaft. Ook krijgt de VS betere toegang tot de Europese markt voor specifieke exportproducten via tariefquota en verlaagde invoerrechten op bepaalde vis- en schaaldieren en niet-gevoelige landbouwproducten.
De tweede verordening regelt een verlenging van de opschorting van invoerrechten op (verwerkte) Amerikaanse kreeft. Deze maatregel zal met terugwerkende kracht vanaf 1 augustus 2025 gelden.
De tekst moet nog officieel worden goedgekeurd door de Raad en het Europees Parlement, waarna de wetgeving daags na publicatie in het Publicatieblad van de EU van kracht wordt.
Miljoenen aan noodsteun voor boeren vanwege dure kunstmest
Ondertussen ligt er op Europees grondgebied een grote uitdaging in de landbouwsector. Door de aanhoudende geopolitieke spanningen, waaronder de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz, zijn de kunstmestprijzen geëxplodeerd.
Stikstofhoudende meststoffen kosten inmiddels rond de €500 per ton, vergeleken met €380 afgelopen winter. Aangezien kunstmest tot wel 20 procent van de totale productiekosten van gewassen kan beslaan, staat het water veel boeren aan de lippen.
Om de sector te ontzien, wil de Europese Commissie nog vóór het oogstseizoen "uitzonderlijke steun" bieden. Eurocommissaris voor Landbouw Christophe Hansen maakte in Straatsburg bekend dat hij de huidige landbouwreserve van ruim 200 miljoen euro wil verdubbelen:
"De zomer komt eraan en dit is het moment waarop boeren beslissen wat ze gaan planten en hoeveel kunstmest ze kopen. Het is nu tijd om in actie te komen."
In juni zal Hansen een concreet voorstel indienen bij de lidstaten en het Europees Parlement om de reserve aan te vullen. Daarnaast wil de Commissie dat lidstaten ongebruikte landbouwgelden flexibeler mogen inzetten voor liquiditeitsregelingen en voorschotten aan boeren.
Tegelijkertijd wordt er gekeken naar flexibiliteit voor de kunstmestindustrie binnen de regels van de CO2-emissiehandel, mits de sector investeert in koolstofarme productie en biologische meststoffen.
Kritiek uit de sector: Roep om circulaire meststoffen
Hoewel het Europese actieplan ademruimte moet bieden, klinkt er ook kritiek. De Vlaamse Boerenbond is van mening dat de plannen onvoldoende inspelen op de werkelijke uitdagingen en dat de eigen kracht van de sector wordt onderbenut.
De Boerenbond eist daarom dat de Vlaamse overheid snel een wettelijk kader creëert voor het circulaire gebruik van dierlijke mest als vervanger van de dure kunstmest. De organisatie dringt er bij Europa op aan om de Nitraatrichtlijn snel aan te passen, zodat boeren op grotere schaal hun eigen, lokaal geproduceerde dierlijke meststoffen mogen gebruiken.
