Een groep van zes Europese lidstaten heeft een ultimatum ingesteld over de komende zevenjarige EU-begroting voor de periode 2028-2034. In een gezamenlijke brief aan het Ierse EU-voorzitterschap eisen de leiders van Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Denemarken, Zweden en Finland dat het voorgestelde budget met honderden miljarden euro's wordt verlaagd. Zonder deze substantiële bezuinigingen dreigen de landen hun goedkeuring aan het financiële kader te onthouden.
De Europese Commissie heeft een begrotingsontwerp van circa 2 biljoen euro voorgesteld, bestemd voor uitgaven aan onder meer landbouw, defensie, infrastructuur en regionale ontwikkeling.
De zes nettobetalers, die samen ongeveer 40 procent van de EU-begroting financieren, kwalificeren een stijging van 60 procent ten opzichte van de huidige periode als onrealistisch. Zij wijzen erop dat, zelfs indien er nieuwe inkomstenbronnen worden aangeboord, de uiteindelijke financiële lasten altijd terechtkomen bij de Europese burgers.
Visie op herziening en de rol van Nederland en België
Het initiatief legt grote verdeeldheid bloot over de manier waarop de Europese Unie haar middelen dient te verdelen. Volgens de ondertekenaars moet het budget fundamenteel worden hervormd en moeten er duidelijke keuzes worden gemaakt.
De focus zou volgens hen meer gericht moeten zijn op defensie en innovatieve ondernemingen. Diplomaten benadrukken dat er dit jaar geen overeenstemming zal komen zolang er niet voor honderden miljarden euro's wordt gesneden.
Nederland vervult in dit dossier een uitgesproken rol als een van de drijvende krachten achter het ultimatum. De Nederlandse visie sluit volledig aan bij het standpunt van de nettobetalers dat strikte budgettaire discipline noodzakelijk is en dat investeringen prioritair moeten gaan naar innovatie en veiligheid.
Ten aanzien van België blijkt uit de verstrekte documenten dat het land geen ondertekenaar is van de brief. De geleverde bronnen vermelden geen specifieke rol of visie van België in de lopende discussie rond het begrotingsontwerp.
Besluitvorming en het onderhandelingstraject
Om de nieuwe meerjarige financiële planning op 1 januari 2028 van kracht te laten worden, is een politiek akkoord vereist. Besluiten over het zevenjarige kader worden op basis van unanimiteit genomen in de Europese Raad en vergen daarnaast de goedkeuring van het Europees Parlement. Dit geeft de groep van zes landen een beslissende stem in het onderhandelingsproces.
De voorzitter van de Europese Raad, António Costa, mikt op een akkoord voor het einde van het jaar, een streven dat volgens het Ierse voorzitterschap door de meeste landen wordt ondersteund. Ierland zal in oktober een bijgestelde onderhandelingstekst presenteren. Deze zal inhoudelijk worden besproken tijdens de EU-top op 15 en 16 oktober in Brussel.
