Nederland heeft zich ondubbelzinnig achter Denemarken en Groenland geschaard in het oplopende conflict met de Verenigde Staten. Minister van Buitenlandse Zaken David van Weel en premier Schoof maakten dinsdag duidelijk dat de toekomst van Groenland uitsluitend in handen ligt van Kopenhagen en Nuuk.
De Nederlandse steunbetuiging volgt op hernieuwde en steeds dwingendere oproepen van de Amerikaanse president Donald Trump om het eiland over te nemen.
De spanningen rond het Arctische eiland zijn hoog opgelopen nadat president Trump afgelopen zondag stelde dat de VS Groenland "absoluut nodig heeft" voor de nationale veiligheid. Deze uitspraak kwam slechts een dag na de Amerikaanse militaire operatie in Venezuela, wat leidde tot internationale bezorgdheid dat de VS soortgelijke acties elders niet uitsluit.
Nederlandse stellingname
Hoewel Nederland geen directe ondertekenaar was van de gezamenlijke verklaring die eerder door grote Europese landen als Duitsland, Frankrijk en het VK naar buiten werd gebracht, laat Den Haag er geen twijfel over bestaan aan welke kant het staat.
"Groenland speelt een sleutelrol in de veiligheid van het Arctisch gebied," schreef minister Van Weel op het platform X. Hij benadrukte dat Nederland "volledige steun" biedt aan de "Deense vrienden". Volgens Van Weel moedigt Nederland dialoog en samenwerking tussen NAVO-bondgenoten aan om de veiligheid in het gebied te versterken, maar is de soevereiniteitskwestie niet onderhandelbaar: "Aangaande de toekomst van Groenland, is het aan Denemarken en Groenland zelf om daarover te beslissen."
Premier Schoof voegde daar aan toe dat Nederland de verklaring van de Europese partners "volledig onderschrijft", ondanks dat Nederland vooraf niet was gevraagd om mee te tekenen.
'De wereld wordt geregeerd door macht'
De Nederlandse reactie is een direct weerwoord op de agressieve toon vanuit Washington. Stephen Miller, vice-stafchef van het Witte Huis, deed de Deense soevereiniteit maandag op CNN af als "internationale aardigheden". Volgens Miller leven we in een wereld die "geregeerd wordt door kracht en macht", en hij suggereerde dat niemand de VS militair zou tegenhouden. Zijn vrouw, Katie Miller, gooide olie op het vuur door een kaart van Groenland met de Amerikaanse vlag en de tekst "SOON" te posten.
Ernstige dreiging
Experts waarschuwen dat de situatie serieuzer is dan louter retoriek. Volgens analisten, waaronder Mark Kersten van de University of the Fraser Valley, moet de dreiging in het licht worden gezien van het recente Amerikaanse optreden in Venezuela en een breder patroon van minachting voor internationaal recht. Er is vrees dat verdeeldheid binnen Europa door Trump als zwakte wordt gezien.
In Groenland zelf reageerde premier Jens-Frederik Nielsen woedend maar strijdbaar: "Nu is het genoeg." Hij benadrukte dat er geen reden is tot paniek, maar dat Groenland niet te koop is.
Nederland blijft inzetten op diplomatieke kanalen binnen de NAVO. De situatie is extra pikant omdat Denemarken een NAVO-bondgenoot is; een schending van de Deense soevereiniteit zou volgens de Deense premier Frederiksen "het einde van de naoorlogse veiligheidsorde" kunnen betekenen.
