De Europese Commissie heeft donderdag de nationale defensie-investeringsplannen van acht lidstaten goedgekeurd. Hiermee wordt de weg vrijgemaakt voor de eerste golf van leningen onder het nieuwe SAFE-programma. België is een van de grote begunstigden en maakt aanspraak op 8,34 miljard euro aan gunstige leningen om de krijgsmacht te moderniseren.
De goedkeuring markeert een belangrijke mijlpaal in de Europese veiligheidsstrategie ‘Readiness 2030’. Het doel is om de Europese defensie-industrie te versterken en de lidstaten weerbaarder te maken tegen de achtergrond van toenemende geopolitieke dreigingen.
Eerste golf van SAFE-leningen
België diende vorig jaar samen met 18 andere lidstaten een aanvraag in voor SAFE (Security Action for Europe), een fonds van in totaal 150 miljard euro bedoeld voor gezamenlijke militaire investeringen. Om toegang te krijgen tot het geld moesten de landen gedetailleerde investeringsplannen indienen.
De Commissie heeft nu de eerste acht plannen goedgekeurd. Naast België kregen ook Bulgarije, Denemarken, Spanje, Kroatië, Cyprus, Portugal en Roemenië groen licht. In totaal gaat het in deze fase om ongeveer 38 miljard euro aan leningen. De verdeling is gebaseerd op solidariteit en noodzaak:
Roemenië ontvangt het grootste deel, met een voorlopige toewijzing van 16,68 miljard euro.
België volgt met 8,34 miljard euro.
Spanje en Cyprus ontvangen elk ongeveer 1 miljard euro.
Denemarken vroeg het laagste bedrag aan (ruim 46 miljoen euro).
Landen met een sterke kredietwaardigheid, zoals Duitsland, hebben geen beroep gedaan op het fonds omdat zij zelfstandig al goedkoop kunnen lenen. Voor landen als België biedt het fonds echter aantrekkelijke rentetarieven dankzij de hoge kredietwaardigheid van de EU zelf.
Focus op gezamenlijke aankopen en Europese productie
Eurocommissaris voor Defensie Andrius Kubilius benadrukte het belang van samenwerking: "Onze missie is duidelijk: via SAFE heel snel een meer veerkrachtige Unie opbouwen. Door ons te richten op gezamenlijke aankopen zorgen we ervoor dat de lidstaten samen inkopen, wat de kosten verlaagt en ervoor zorgt dat onze apparatuur naadloos over de grenzen heen werkt."
Het geld is specifiek bedoeld voor het dichten van cruciale gaten in de Europese defensie, zoals de aanschaf van drones, raketten, artillerie en luchtafweersystemen. Een belangrijke voorwaarde is dat het materieel grotendeels van Europese makelij moet zijn: maximaal 35% van de componenten mag van buiten de EU (of geassocieerde landen zoals Noorwegen en Oekraïne) komen. Dit moet de Europese defensie-industrie een boost geven.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wees op de urgentie: "Vorig jaar heeft de EU meer vooruitgang geboekt op defensiegebied dan in de decennia daarvoor. Het is nu zaak dat de Raad deze plannen snel goedkeurt om snelle uitbetaling mogelijk te maken."
Budgettaire ademruimte voor België
Naast de leningen biedt de Commissie lidstaten nog een belangrijk voordeel: defensie-uitgaven mogen tijdelijk buiten beschouwing worden gelaten bij de berekening van het begrotingstekort. Dit mechanisme is cruciaal voor België. Het stelt de federale regering in staat om de defensie-uitgaven in 2025 fors op te schroeven zonder de strenge Europese begrotingsregels te overtreden.
De Commissie hoopt via deze boekhoudkundige uitzondering in totaal nog eens 650 miljard euro aan defensie-investeringen los te weken in de hele Unie, ook bij landen die niet deelnemen aan SAFE.
Volgende stappen: geld in maart
Nu de Commissie haar goedkeuring heeft gegeven, ligt de bal bij de Raad van de Europese Unie. De lidstaten hebben vier weken de tijd om de besluiten formeel te bekrachtigen. Zodra dat is gebeurd, wil de Commissie de leningsovereenkomsten zo snel mogelijk finaliseren.
Het doel is om de eerste betalingen – een voorschot van 15% – al in maart 2026 over te maken. De overige elf landen die een aanvraag hebben ingediend, kunnen binnenkort eveneens een oordeel over hun plannen verwachten.
