KLIMAAT
3 min lezen
OM start procedure vanwege milieuvervuiling van Tata Steel en gevolgen ervan
De gerechtelijke procedure tegen Tata Steel in IJmuiden is inmiddels van start gegaan. Het Openbaar Ministerie beschuldigt het staalbedrijf ervan opzettelijk schadelijke stoffen in de lucht te hebben geloosd, met alle gevolgen van dien.
OM start procedure vanwege milieuvervuiling van Tata Steel en gevolgen ervan
Grafietregens met zeer zorgwekkende stoffen laten roetlaagjes achter op vensterbanken, auto's en kinderspeelplaatsen. / NOS / NOS
 

Met deze dagvaarding sluit het Openbaar Ministerie zich aan bij de officiële klacht die in 2021 door strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq namens de 1.200 omwonenden is ingediend. Ficq, die vandaag in de rechtszaal aanwezig is, noemt dit een uiterst belangrijke dag voor alle slachtoffers. Ze benadrukt dat het hier om een ernstig misdrijf gaat en dat de rechtszaak een erkenning inhoudt van het essentiële belang van een gezond leefmilieu waarin iedereen kan leven.

De advocate stelt dat vervuilers moeten inzien dat vervuiling die ziekte veroorzaakt, een strafbaar feit kan vormen. Zij komt op voor gemeenschappen die te maken hebben met gezondheidsproblemen, mensen die zich zorgen maken over het welzijn van hun kinderen, en nabestaanden van personen die zijn overleden aan ernstige ziekten. Daarnaast heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een hoger dan normaal aantal gezondheidsproblemen in de regio vastgesteld.

Bronnen van verontreiniging en technische context

Een aanzienlijk deel van de door Tata veroorzaakte overlast is afkomstig van de cokesoveninstallaties. In deze fabrieken wordt gas gewonnen uit steenkool, dat vervolgens in hoogovens wordt gemengd met ijzererts om staal te produceren. Vaak ontstaat er “ruwe cokes” wanneer de steenkool niet efficiënt verbrandt; dit schadelijke materiaal draagt bij aan buitengewoon gevaarlijke luchtvervuiling.

‘Grafietregen’ – bestaande uit uiterst alarmerende stoffen – legt lagen roet neer op vensterbanken, auto’s en kinderspeelplaatsen in de directe omgeving van de staalfabriek. Ficq stelt dat bepaalde delen van de fabriek vol zitten met lekken en zo poreus zijn als een zeef. Zij vindt dat ook personen met leidinggevende bevoegdheden moeten worden vervolgd, waaronder de huidige CEO Hans van den Berg.

Tata heeft uitgelegd dat het technisch onmogelijk is om te voorkomen dat het cokesproces af en toe niet volledig wordt doorlopen. Toch bestaat de zorg dat het bedrijf deze incidenten stelselmatig als normaal beschouwt en opzettelijk nalaat ze aan de bevoegde autoriteiten te melden. Vanuit zakelijk oogpunt acht Tata het niet langer de moeite waard om verouderde onderdelen te vervangen, gezien de plannen om in het algemeen over te stappen op groene staalproductie.

Gevolgen voor de toekomst en overheidssteun

Sinds de oprichting van Koninklijke Hoogovens in Velsen-Noord in 1918 wordt daar staal geproduceerd. Jarenlang werd de daaruit voortvloeiende overlast getolereerd, omdat talrijke omwonenden financieel afhankelijk waren van het bedrijf voor hun inkomen. Het lijkt er nu echter op dat het bedrijf het vertrouwen van zowel de omwonenden als de toezichthoudende instanties heeft verspeeld. De milieudienst van Noord-Holland is van plan de exploitatievergunningen voor de cokesfabrieken in de regio in te trekken.

Dit besluit volgt op talrijke waarschuwingen en boetes ter waarde van miljoenen euro’s. Daarnaast dringt de rijksoverheid aan op maatregelen om de gezondheidsrisico’s voor omwonenden onmiddellijk weg te nemen. In ruil voor twee miljard euro aan overheidssteun heeft Tata zich er vast aan verbonden om tegen 2030 de helft van zijn productie om te schakelen naar gas, waterstof en elektriciteit.

De regering heeft verklaard dat de gesprekken met Tata over duurzaamheidsinitiatieven ondanks de strafrechtelijke procedure zullen worden voortgezet. Toch acht Ficq het onwaarschijnlijk dat de regering middelen zal vrijmaken voordat er een rechterlijke uitspraak is gedaan. De regering heeft de gesprekken met Tata verlengd tot maart van volgend jaar.