NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft de lidstaten opgeroepen om gezamenlijk de verantwoordelijkheid te nemen voor de bescherming van Groenland. Tijdens een bezoek aan Kroatië benadrukte Rutte dat alle bondgenoten, inclusief de Verenigde Staten, het eens zijn over het strategische belang van het Noordpoolgebied. Met deze oproep probeert de NAVO-topman de gelederen te sluiten na recente dreigementen van de Amerikaanse president Trump om het eiland in te nemen.
Volgens Rutte werkt het bondgenootschap aan "nieuwe stappen" om de veiligheid in het Hoge Noorden te versterken en het gebied te beschermen tegen rivalen als Rusland en China. "De collectieve verdediging is cruciaal. Op dit moment bespreken we de volgende stappen om te verzekeren dat we gezamenlijk verdedigen wat hier op het spel staat," aldus Rutte vanuit Zagreb.
Operatie 'Arctic Sentry'
Hoewel Rutte zich in het openbaar op de vlakte hield over de details, bevestigen ingewijden dat er achter de schermen wordt gewerkt aan een nieuwe militaire missie, die mogelijk de naam Arctic Sentry (Arctische Schildwacht) krijgt. Het doel van deze gezamenlijke operatie is tweeledig: de aanwezigheid in het Noordpoolgebied vergroten en de Amerikaanse zorgen over de veiligheid wegnemen, zodat Washington niet op eigen houtje in actie komt.
Het initiatief voor deze missie zou afkomstig zijn van het Verenigd Koninkrijk en krijgt bijval van de noordelijke lidstaten en Türkiye. Ook Nederland staat "welwillend" tegenover deelname aan een dergelijke missie, zo liet demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans weten.
Einde van de NAVO
De diplomatieke druk is hoog nu de Amerikaanse president Trump herhaaldelijk heeft aangegeven Groenland te willen 'hebben', desnoods via militair ingrijpen. Trump stelt dat Denemarken de verdediging van het strategisch gelegen eiland heeft laten versloffen. "We gaan iets met Groenland doen, of ze het nou willen of niet," aldus de president, die vreest dat het gebied anders in handen valt van China of Rusland.
De dreigende taal uit Washington zorgt voor grote onrust binnen de alliantie. De Deense premier Mette Frederiksen waarschuwde eerder al dat een Amerikaanse aanval op een bondgenoot "het einde van alles" zou betekenen. Dit sentiment werd maandag in Zweden herhaald door de Litouwse Eurocommissaris voor Defensie, Andrius Kubilius. Hij stelde onomwonden dat een inname door de VS het einde van de NAVO betekent en wees erop dat EU-lidstaten verplicht zijn Denemarken bij te staan in het geval van agressie.
Spagaat voor Rutte
De kwestie plaatst Rutte in een lastige spagaat. Als secretaris-generaal moet hij de eenheid bewaren en voorkomen dat hij de onmisbare VS tegen zich in het harnas jaagt, terwijl hij tegelijkertijd de soevereiniteit van lidstaat Denemarken moet verdedigen. Door te hameren op het belang van het Arctische gebied — dat door smeltend poolijs steeds toegankelijker wordt voor Russische en Chinese marineschepen — hoopt Rutte Trump tegemoet te komen zonder de alliantie op te blazen.
De Groenlandse regering heeft in een reactie laten weten blij te zijn met de steun van de NAVO en benadrukt dat het eiland "voor eeuwig" deel wil blijven uitmaken van het westerse defensieverbond.
