De Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd dat de Verenigde Staten met onmiddellijke ingang een invoerheffing van 25 procent opleggen aan elk land dat handel drijft met Iran. De maatregel is een reactie op het gewelddadige optreden van het Iraanse regime tegen demonstranten, waarbij volgens mensenrechtenorganisaties inmiddels honderden doden zijn gevallen.
De president maakte het besluit maandag bekend via zijn eigen platform Truth Social. "Met onmiddellijke ingang zal elk land dat zakendoet met de Islamitische Republiek Iran een tarief van 25 procent betalen op alle handel die met de Verenigde Staten wordt gedreven", schreef Trump. Hij benadrukte dat het bevel "definitief en bindend" is.
Handelspartners en reactie China
Hoewel het Witte Huis nog geen details heeft vrijgegeven over de praktische uitvoering, lijkt de maatregel vooral gericht op landen als China, Türkiye, India en de Verenigde Arabische Emiraten. Dit zijn de belangrijkste overgebleven handelspartners van Teheran. Veel westerse landen drijven door eerdere sancties al nauwelijks handel met Iran.
China, de grootste afnemer van Iraanse olie, reageerde direct afwijzend. Een woordvoerder van de Chinese ambassade in Washington noemde de heffingen "illegale unilaterale sancties" en waarschuwde dat handelsoorlogen geen winnaars kennen. Peking stelde dat het "alle noodzakelijke maatregelen" zal nemen om zijn belangen te beschermen, wat de angst voor een hernieuwd handelsconflict tussen de twee grootmachten aanwakkert.
Bloedige onderdrukking protesten
De Amerikaanse sancties komen op een moment dat Iran wordt geteisterd door de grootste protestgolf sinds 2022. Wat twee weken geleden begon als demonstraties tegen de torenhoge inflatie en voedselprijzen, is uitgegroeid tot een landelijke opstand tegen het islamitische regime. Betogers eisen politieke vrijheid, vrouwenrechten en het vertrek van de geestelijk leiders.
Het regime slaat de protesten hard neer. Omdat de overheid het internet grotendeels heeft platgelegd en er geen vrije pers is, zijn exacte cijfers lastig te verifiëren. De mensenrechtenorganisatie HRANA schat het dodental echter op zeker 646 en meldt dat er tienduizenden mensen zijn gearresteerd. Het Iraanse justitieapparaat heeft gedreigd met "maximale straffen" en de doodstraf voor demonstranten, die door de staatstelevisie worden afgeschilderd als "terroristische vertegenwoordigers" van Israël en de VS.
Militaire opties op tafel
Naast economische druk sluit Washington militair ingrijpen niet uit. President Trump heeft gedreigd actie te ondernemen als blijkt dat het regime dodelijk geweld blijft gebruiken tegen burgers. Volgens ingewijden heeft de president zich door zijn militaire staf laten inlichten over verschillende scenario's, waaronder luchtaanvallen op niet-militaire doelen.
Woordvoerster Karoline Leavitt van het Witte Huis bevestigde maandag dat Trump "niet bang is" om militair in te grijpen, maar benadrukte dat diplomatie de voorkeur heeft. "Luchtaanvallen zijn een van de vele opties die ter beschikking staan van de opperbevelhebber," aldus Leavitt. Ze voegde eraan toe dat de president signalen ontvangt dat Iran achter de schermen wellicht openstaat voor dialoog, ondanks de harde retoriek in het openbaar.
Economische wanhoop
De wortels van de huidige onrust liggen in de desastreuze economische situatie van Iran. Door jarenlang wanbeheer en internationale sancties is de inflatie opgelopen tot bijna 50 procent en is de munt ingestort. Hoewel Iran over enorme olievoorraden beschikt, leeft een groot deel van de bevolking in armoede. De nieuwe Amerikaanse tarieven dreigen de Iraanse economie, die al balanceert op de rand van de afgrond, verder te isoleren.
