Belgisch minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) schakelt een versnelling hoger in het Belgische terugkeerbeleid. De minister plant diplomatieke missies naar Türkiye en de Democratische Republiek Congo (DRC) om terugnameakkoorden af te dwingen. Tegelijkertijd lanceert ze een nieuw initiatief om de vrijwillige terugkeer van Syriërs te stimuleren met een steunpakket dat kan oplopen tot 5000 euro.
Het terugkeerbeleid is volgens minister Van Bossuyt jarenlang de "achilleshiel" geweest van het Belgische asielmodel. Om hier verandering in te brengen, plant ze dit jaar specifieke missies naar de Democratische Republiek Congo en Türkiye. Beide landen stonden in 2025 respectievelijk op de vierde en vijfde plaats van herkomstlanden van asielzoekers in België.
De aanpak tijdens deze bilaterale onderhandelingen wordt omschreven als "geven en nemen". Van Bossuyt is duidelijk over de inzet: "Wie niet wil meewerken aan terugkeer, zal niet kunnen rekenen op onze volledige steun."
Freddy Roosemont, directeur-generaal van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), benadrukt dat deze missies ook dienen om desinformatie te bestrijden. "Heel veel mensen daar zijn niet op de hoogte wat een asielaanvraag inhoudt. Ze geloven mensensmokkelaars die beweren dat alles in Europa veel makkelijker is," aldus Roosemont. De missies moeten duidelijk maken dat er strikte procedures gelden.
Premie voor Syriërs
Naast de diplomatieke druk op Türkiye en Congo, richt de minister haar pijlen specifiek op Syriërs. Volgens de minister is sinds de val van het Assad-regime, ruim een jaar geleden, de situatie in het land gewijzigd en is terugkeer volgens de regering weer mogelijk. De beschermingsgraad voor Syriërs is sindsdien gedaald naar 24 procent.
Om vrijwillige terugkeer te versnellen, kondigde Van Bossuyt in de aanloop naar een informele Europese Raad in Cyprus een verhoogde re-integratiesteun aan. Syriërs die zich nog in de asielprocedure bevinden en snel beslissen om terug te keren, kunnen rekenen op een steunpakket ter waarde van 5000 euro. Voor wie illegaal in het land verblijft, bedraagt de steun 3000 euro. Hoe langer men wacht, hoe lager het bedrag.
De minister benadrukt dat het niet gaat om cash geld. "De steun bestaat uit concrete hulp in het land van herkomst, zoals huisvesting, opleiding, medische zorg of het opstarten van een economische activiteit," verduidelijkt Van Bossuyt.
De maatregel is deels gefinancierd door de EU en is volgens de minister een kostenbesparing: "Elke dag extra in de opvang kost de samenleving handenvol geld, tot 20000 euro per jaar per persoon." Om misbruik te voorkomen, wordt de steun gekoppeld aan een inreisverbod.
Gesprekken met de Taliban
Ook Afghanistan, dat in 2025 met bijna 4000 aanvragen nog steeds het belangrijkste herkomstland was, blijft een prioriteit. Het aantal Afghaanse asielaanvragen steeg vorig jaar met 11 procent. Opvallend is dat bijna 40 procent hiervan 'volgende verzoeken' waren, die worden ingediend wanneer er nieuwe elementen in een dossier zijn.
Er wordt nu ook voorzichtig toenadering gezocht tot het Taliban-regime om terugkeer bespreekbaar te maken. Vorige week vond er reeds een technische missie plaats in Afghanistan in Europees verband. In het voorjaar wordt een vertegenwoordiger van de Afghaanse administratie in Brussel verwacht voor verdere gesprekken met de EU.
Dalende beschermingsgraad
De verstrengde focus op terugkeer kadert in een bredere trend. Uit de cijfers van 2025 blijkt dat de algemene beschermingsgraad in België voor het eerst sinds 2013 onder de 30 procent is gezakt. Van Bossuyt blijft daarom ook inzetten op gedwongen terugkeer, met meer plaatsen in gesloten centra en extra escortecapaciteit, vooral gericht op criminele illegalen. "Mensen die hier niet horen, moeten sneller vertrekken," besluit de minister.
