De Belgische overheid weigert het Amerikaanse bedrijf KoBold Metals integrale toegang te verlenen tot geologische archieven uit de koloniale tijd. Dit zorgt voor spanningen met de Democratische Republiek Congo, die een deal heeft gesloten met het bedrijf om deze waardevolle data te digitaliseren. Dat meldt de Financial Times.
De kern van het conflict draait om honderden meters aan documenten die worden bewaard in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren. Deze archieven bevatten gedetailleerde informatie over de bodemrijkdommen van Congo, een land dat cruciaal is voor de wereldwijde voorraad van koper, kobalt en lithium.
AI en Bill Gates
De regering in Kinshasa wil samenwerken met KoBold Metals om deze archieven te ontsluiten. KoBold is een in Californië gevestigd mijnbouwbedrijf dat gebruikmaakt van artificiële intelligentie (AI) om grondstoffen op te sporen. Het bedrijf wordt financieel gesteund door prominente miljardairs, waaronder Bill Gates (via Breakthrough Energy Ventures) en Jeff Bezos.
Voor KoBold zijn de data essentieel om hun exploratiemodellen te voeden. Het bedrijf sloot vorig jaar een akkoord met de Congolese overheid om de archieven te digitaliseren en beloofde daarbij de data ook publiek toegankelijk te maken.
Belgische weigering: "Geen privatisering van publiek domein"
De Belgische autoriteiten houden de boot echter af. Volgens de federale regering kunnen federale openbare archieven niet zomaar in handen worden gegeven van een buitenlandse privéonderneming waarmee de staat geen contractuele relatie heeft.
Minister van Digitalisering en Wetenschapsbeleid Vanessa Matz (Les Engagés) reageerde dat de toegang moet verlopen volgens strikte Belgische en Europese regels binnen een "wetenschappelijk, niet-exclusief en niet-privatiserend kader".
Ook Bart Ouvry, directeur van het Afrikamuseum, is duidelijk: "Het is onmogelijk om een privébedrijf toe te laten de archieven in hun volledigheid te privatiseren." Hij benadrukt dat het museum geen partij is in het akkoord tussen KoBold en Congo. Wel kunnen onderzoekers en bedrijven toegang krijgen tot specifieke documenten, maar het beheer van het volledige archief uit handen geven is geen optie.
Eigen digitalisering al bezig
België wijst erop dat er al een alternatief traject loopt. Het museum is reeds twee jaar bezig met een eigen digitaliseringsproject, gefinancierd met Europese middelen.
Volgens minister Matz wordt de voortgang van dit project bijna dagelijks gedeeld met de Congolese autoriteiten. Een deel van de data is al overgedragen aan Kinshasa. Het standpunt van Brussel is dat Congo de data in fases ontvangt en er uiteindelijk de volledige soevereiniteit over verkrijgt, zonder tussenkomst van een exclusieve private partner.
Geopolitieke context
De discussie vindt plaats tegen een achtergrond van enerzijds de verwerking van het koloniale verleden en anderzijds de moderne wedloop om kritieke grondstoffen. Westerse landen proberen hun afhankelijkheid van China voor mineralen te verminderen, waardoor de Congolese voorraden van groot strategisch belang zijn.
Ondanks de wrijvingen blijft de diplomatieke dialoog open; de Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot, brengt deze week opnieuw een bezoek aan Congo.
