In een historisch besluit heeft de Franse president Emmanuel Macron aangekondigd het aantal Franse kernkoppen te verhogen. Het is voor het eerst sinds het einde van de Koude Oorlog dat Frankrijk zijn nucleaire arsenaal uitbreidt.
Macron introduceert hiermee een nieuwe doctrine van 'geavanceerde afschrikking', waarbij nauw wordt samengewerkt met Europese partners. Zowel België als Nederland hebben inmiddels bevestigd een actieve rol te gaan spelen in dit nieuwe defensieplan.
De Franse koerswijziging: "Geavanceerde afschrikking"
Vanaf de marinebasis Île Longue in Bretagne zette president Macron uiteen waarom een versterking van de Franse nucleaire macht noodzakelijk is. Hij wijst op een "geopolitieke breuklijn" en een verslechterend veiligheidsklimaat, onder meer door de Russische agressie in Oekraïne en de militaire expansie van China.
Hoewel Frankrijk momenteel over ongeveer 290 kernkoppen beschikt, zal dit aantal nu stijgen. Hoe groot het arsenaal precies wordt, blijft voortaan geheim om speculatie te voorkomen. Macron benadrukte dat dit geen nieuwe wapenwedloop is, maar een noodzakelijke modernisering.
Belangrijk is dat de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid over de inzet van de wapens exclusief bij de Franse president blijft liggen; van "gedeeld zeggenschap" is dus geen sprake.
België: Extra bescherming onder de Franse paraplu
De Belgische regering heeft bij monde van premier Bart De Wever (N-VA) enthousiast gereageerd op het Franse initiatief. De Wever noemt de samenwerking een "belangrijke stap naar een sterker Europees defensiebeleid" en bevestigt dat België bereid is constructief bij te dragen aan een geloofwaardige afschrikking.
Voor België biedt deze samenwerking enkele concrete voordelen:
Verhoogde veiligheid: België valt hiermee explicieter onder de Franse nucleaire paraplu.
Strategische deelname: Er wordt gekeken naar de tijdelijke stationering van Franse strategische luchtmachteenheden op Belgisch grondgebied.
Geen extra kosten: De samenwerking is ad hoc en vereist momenteel geen nieuwe grootschalige investeringen, maar levert wel extra militaire expertise op.
De Belgische regering gaf vorige week al groen licht voor deze samenwerking, die door de brede regionale spreiding de geloofwaardigheid van de Europese defensie moet vergroten.
Nederland: Dialoog en aanvulling op de NAVO
Ook Nederland gaat in op het aanbod van Macron. Ministers Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Dilan Yeşilgöz (Defensie) hebben de Tweede Kamer per brief geïnformeerd dat Nederland de dialoog met Frankrijk over nucleaire samenwerking zal verdiepen.
Hoewel Nederland op vliegbasis Volkel al Amerikaanse kernwapens huisvest en die taak blijft uitvoeren, ziet het kabinet de Franse plannen als een noodzakelijke aanvulling. "De Russische agressie vraagt om meer verantwoordelijkheid voor onze eigen Europese veiligheid," aldus de ministers.
Wat de samenwerking precies gaat inhouden voor Nederland blijft deels vertrouwelijk, maar het kan betekenen dat Nederlandse militairen deelnemen aan Franse nucleaire oefeningen of dat Franse vliegtuigen die kernwapens kunnen dragen tijdelijk in Nederland gestationeerd worden.
Een bredere Europese coalitie
Naast België en Nederland sluiten ook andere Europese landen zich aan bij het initiatief van Frankrijk en Duitsland:
Duitsland: Kanselier Friedrich Merz speelt een centrale rol en heeft al een 'nucleaire stuurgroep' met Frankrijk opgericht om de afschrikking te coördineren.
Polen: Premier Donald Tusk verklaarde dat Polen al in gesprek is met Frankrijk om de vijand af te schrikken zodat zij "nooit zullen durven aanvallen".
Denemarken en Zweden: Beide landen steunen de dialoog en willen deelnemen aan oefeningen en informatie-uitwisseling, maar benadrukken dat zij zelf geen kernwapens op hun eigen grondgebied zullen stationeren.
Verenigd Koninkrijk en Griekenland: Ook zij maken deel uit van de groep van acht partners die de "Europese Long-Range Strike Approach" (ELSA) zullen ondersteunen.
Ondanks deze nieuwe Europese koers blijven alle betrokken leiders benadrukken dat de NAVO de hoeksteen van de Europese veiligheid blijft. De Franse "geavanceerde afschrikking" wordt gepresenteerd als een aanvulling op, en niet als vervanging van, de Amerikaanse nucleaire garantie binnen het bondgenootschap.
