Terwijl de Europese topstukken Ursula von der Leyen en António Costa naar Kiev zijn afgereisd voor de herdenking van vier jaar Russische invasie, zorgt een Hongaars dubbel-veto voor een diplomatieke crisis in Brussel. Hongarije blokkeert zowel een cruciaal steunpakket van 90 miljard euro als nieuwe sancties tegen Moskou. België trekt inmiddels fel van leer tegen de strategie van premier Viktor Orbán.
Wat een krachtig signaal van Europese eenheid had moeten zijn op deze symbolische datum, is uitgelopen op een pijnlijke vertoning van interne verdeeldheid. Hongarije weigert momenteel zijn goedkeuring te geven aan het 20ste sanctiepakket tegen Rusland en een lening van 90 miljard euro die bedoeld is om Oekraïne in 2026 en 2027 financieel overeind te houden.
België trekt een rode lijn
De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prevot, spaarde zijn kritiek niet tijdens een gezamenlijke persconferentie in Berlijn. Hij noemde de blokkade "onaanvaardbaar" en waarschuwde dat het geduld van de overige EU-lidstaten opraakt.
"Het lot en de noden van de Oekraïense bevolking gijzelen in een oorlogssituatie gaat voor mij een rode lijn over," aldus Prevot.
Hoewel hij erkende dat de komende Hongaarse verkiezingen in april voor binnenlandse politieke spanningen zorgen, riep hij Boedapest op om de gemaakte afspraken na te komen. Ook de Duitse minister Johann Wadephul toonde zich verbijsterd, aangezien Orbán afgelopen december al akkoord was gegaan met de fundamenten van dit steunpakket.
Het geschil: Olie en chantage
De officiële reden voor het Hongaarse veto is een conflict over de Druzhba-pijpleiding. Boedapest en Bratislava beschuldigen Kiev ervan de doorvoer van Russische olie bewust te blokkeren. Oekraïne stelt echter dat de leiding beschadigd is door Russische bombardementen en dat er hard wordt gewerkt aan herstel.
De Europese Commissie steunt de lezing van Kiev, maar de Hongaarse minister Péter Szijjártó spreekt van "leugens" en eist garanties voordat hij de blokkade opheft. In diplomatieke kringen in Brussel wordt dit gezien als pure chantage, mede aangemoedigd door de hernieuwde steun van de Amerikaanse regering-Trump aan het adres van Orbán.
Gevolgen voor de sancties en de havensector
Voor de Benelux en andere maritieme naties is vooral het uitblijven van het nieuwe sanctiepakket relevant. Dit 20ste pakket bevat onder meer:
Een verbod voor Europese bedrijven om diensten (zoals verzekeringen en onderhoud) te verlenen aan tankers die Russische olie vervoeren.
De uitbreiding van de zwarte lijst met 43 extra tankers.
Strengere maatregelen tegen de doorvoer van Russisch vloeibaar gas (LNG), een punt waar ook België onder druk staat om de import via de haven van Zeebrugge volledig aan banden te leggen.
Hoe nu verder?
Ondanks de felle woorden van ministers uit België, Duitsland en Polen, is er op korte termijn weinig juridische ruimte om Hongarije te omzeilen, aangezien voor deze besluiten unanimiteit vereist is. De vrees is dat deze vertraging de Oekraïense hand verzwakt in mogelijke toekomstige vredesonderhandelingen.
Terwijl de EU-leiders in Kiev eer bewijzen aan de gevallenen, blijft de diplomatieke strijd in de wandelgangen van Brussel voortduren. De geschiedenis leert dat Orbán vaak op het laatste moment bijdraait in ruil voor concessies, maar de vraag is ditmaal hoe ver de andere 26 lidstaten willen gaan om hem tegemoet te komen.
