In een gezamenlijke verklaring hebben Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, en Antonio Costa, voorzitter van de Europese Raad, de ontwikkelingen in Iran “zeer zorgwekkend” genoemd en hun “vastberadenheid om de regionale veiligheid en stabiliteit te waarborgen” opnieuw bevestigd.

“Het waarborgen van nucleaire veiligheid en het voorkomen van acties die de spanningen verder kunnen doen escaleren of het mondiale non-proliferatieregime kunnen ondermijnen, is van cruciaal belang”, merkten zij op, waarbij zij alle partijen opriepen “zich zo terughoudend mogelijk op te stellen, burgers te beschermen en het internationaal recht volledig te eerbiedigen”.

EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemde de recente ontwikkelingen “gevaarlijk” en benadrukte dat de bescherming van burgers en het internationaal humanitair recht “een prioriteit” moeten zijn. "

“Ons consulaire netwerk zet zich volledig in om het vertrek van EU-burgers te vergemakkelijken. Niet-essentieel EU-personeel wordt uit de regio teruggetrokken. Onze marine-missie Aspides blijft in hoge staat van paraatheid in de Rode Zee en staat klaar om te helpen de maritieme corridor open te houden”, schreef ze op het sociale mediaplatform X.

Een woordvoerder van de Britse regering vertelde de BBC dat het Verenigd Koninkrijk “geen verdere escalatie naar een groter regionaal conflict wil zien”.

“Als onderdeel van onze langdurige toezeggingen aan de veiligheid van onze bondgenoten in het Midden-Oosten beschikken we over een reeks defensieve capaciteiten in de regio, die we onlangs hebben versterkt. We staan klaar om onze belangen te beschermen”, benadrukte de woordvoerder.

De Duitse regering maakte ook bekend dat zij vooraf door Washington op de hoogte was gebracht van het begin van de militaire actie in Iran en dat zij “nauw samenwerkt” met haar Europese bondgenoten.

“Geweld leidt alleen maar tot chaos”

De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Jose Manuel Albares zei op X dat hij “de ernstige situatie op de voet volgt” en eiste respect voor het internationaal recht. “Geweld leidt alleen maar tot chaos. De-escalatie en dialoog zijn de weg naar vrede en stabiliteit.”

“Ik ben zeer bezorgd dat we nu een nieuwe, uitgebreide oorlog in het Midden-Oosten zullen krijgen”, zei de Noorse minister van Buitenlandse Zaken Espen Barth Eide tegen omroep NRK.

Hij noemde het “zeer betreurenswaardig” dat de onderhandelingen tussen de VS en Iran niet tot een diplomatieke doorbraak hebben geleid en drong er bij alle partijen op aan terughoudendheid te betrachten en te blijven streven naar een diplomatieke oplossing voor het conflict.

“Dit zou voor ons allemaal een gevaarlijke wending kunnen nemen”, zei ook de Deense premier Mette Frederiksen tegen omroep TV2. Frederiksen sprak haar steun uit voor een regimewisseling in Iran, maar riep de partijen op om te proberen de situatie onder controle te krijgen.

“Iran draagt een grote verantwoordelijkheid voor de negatieve ontwikkelingen in de regio en voor de veiligheidsrisico's in het Westen. In een toch al gespannen regio roept de regering op tot terughoudendheid en een onmiddellijke terugkeer naar diplomatieke onderhandelingen”, schreef ook de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Maria Malmer Stenergard op X.

De Finse president Alexander Stubb stelde dat de VS momenteel grotendeels buiten het traditionele internationale recht opereren. “Gewoonlijk werd voor dit soort aanvallen rechtvaardiging gezocht bij de VN of op zijn minst bij bondgenoten. Nu is daar niet veel over gevraagd.”

Hij waarschuwde dat het risico van escalatie “zeer reëel” is en riep in een interview met omroep Yle op tot een onderhandelde oplossing. “Ik ben er vrij zeker van dat president Trump hier geen tussenpersonen bij zal betrekken”, voegde Stubb eraan toe.

Stubb bevestigde later op X dat zij diplomatieke inspanningen blijven steunen die gericht zijn op het beëindigen van het nucleaire programma van Iran en het versterken van de veiligheid in de regio.

“Het Iraanse regime moet te goeder trouw onderhandelen en zijn destabiliserende activiteiten staken. Wij veroordelen alle acties die het conflict in de regio willen escaleren en dringen aan op uiterste terughoudendheid”, zei hij.

Oproep tot dialoog

De Finse premier Petteri Orpo gaf op X ook commentaar op de escalerende spanningen in de regio, “Het belangrijkste is nu om de aanvallen en eventuele tegenaanvallen zo snel mogelijk te stoppen. Finland vindt het belangrijk om terug te keren naar dialoog en diplomatie om een duurzame oplossing voor de situatie met Iran te bereiken”, aldus Orpo.

Het Zwitserse ministerie van Buitenlandse Zaken riep ook op tot “volledige naleving” van het internationaal recht en drong er bij alle partijen op aan “maximale terughoudendheid te betrachten en burgers en civiele infrastructuur te beschermen”.

“Het kabinet volgt de situatie in Iran, Israël en de bredere regio op de voet en staat hierover in contact met onze ambassades. Nederland roept alle partijen op terughoudendheid te betrachten en verdere escalatie te voorkomen. Stabiliteit in de regio is essentieel”, schreef de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen ook op X.

De Sloveense minister van Buitenlandse Zaken Tanja Fajon en haar Letse ambtgenoot Baiba Braze riepen in afzonderlijke verklaringen op hun sociale media-accounts ook op tot de-escalatie en terughoudendheid van alle partijen.

De Oostenrijkse bondskanselier Christian Stocker schreef ook op X: “De recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten geven aanleiding tot grote bezorgdheid. De hoogste prioriteit is nu het beschermen van het leven van burgers en het voorkomen van verdere escalatie.”

Stocker benadrukte dat Iran “nooit in het bezit mag komen van kernwapens” en riep op tot een dringende terugkeer naar diplomatie.

Ierland dringt er bij alle partijen op aan terughoudendheid te betrachten

De Ierse premier Micheal Martin zei in een verklaring ook dat hij “diep bezorgd is over de ontwikkelingen in Iran en het reële risico op escalatie en een groter conflict in de regio”.

“Ik dring er bij alle partijen sterk op aan om terughoudendheid te betrachten en te werken aan het voorkomen van een dergelijke uitkomst”, voegde hij eraan toe.

“Ierland heeft altijd geloofd dat conflicten moeten worden opgelost door middel van diplomatie en onderhandelingen, in overeenstemming met de beginselen van het VN-Handvest en het internationaal recht. Dat moet in deze situatie net zo goed gelden als in elke andere situatie”, benadrukte hij.

“De bescherming van het leven van burgers in Iran, Israël en alle buurlanden moet nu voorop staan. Het lijdt geen twijfel dat het regime in Iran wreed en repressief is”, zei hij.

“We hebben duidelijk gemaakt dat het nooit nucleaire wapens mag verwerven, en we hebben internationale inspanningen ondersteund om ervoor te zorgen dat het zijn verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht nakomt”, benadrukte hij.

Israël en de VS hebben zaterdag vroeg een gezamenlijke operatie tegen Iran aangekondigd, daarbij verwijzend naar “bedreigingen” van het “Iraanse regime”.

De aanvallen komen op een moment dat er onder bemiddeling van Oman onderhandelingen gaande waren tussen Washington en Teheran over het nucleaire programma van Iran. Een nieuwe onderhandelingsronde in Genève werd donderdag afgesloten.

In juni vorig jaar heeft de VS tijdens de 12 dagen durende oorlog tussen Israël en Iran drie Iraanse nucleaire locaties aangevallen.