Het demissionaire kabinet is niet van plan de Amerikaanse aanvallen op vermeende drugsboten uit Venezuela te veroordelen. Dat liet minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) dinsdagavond weten tijdens een debat in de Tweede Kamer. Hoewel hij de juridische onderbouwing van de Amerikanen "onvoldoende" noemt, wil hij niet zover gaan om de acties formeel af te keuren. Een aanzienlijk deel van de Kamer vindt de houding van het kabinet te afwachtend.
De spanningen in het Caribisch gebied lopen op door acties van de Verenigde Staten, die sinds september tientallen aanvallen hebben uitgevoerd op schepen die zij linken aan drugshandel. Bij deze operaties zijn volgens rapportages al meer dan tachtig doden gevallen. De VS bestempelen de strijd tegen drugshandel als een kwestie van nationale veiligheid, maar minister Van Weel twijfelt aan de houdbaarheid van dat argument. "Die zal de toets bij de rechter niet doorstaan," aldus de minister.
Desondanks kiest het kabinet, in lijn met de Europese Unie, voor een diplomatieke route: een oproep tot de-escalatie en het verzoek aan de VS om zich aan het internationaal recht te houden.
Kritiek vanuit de Kamer
De oppositiepartijen D66, GroenLinks-PvdA en DENK nemen geen genoegen met deze opstelling. Zij eisen een harde veroordeling van het Amerikaanse optreden, dat zij zien als een schending van het internationaal recht. Mpanzu Bamenga (D66) stelde dat de VS zich "niets aantrekken van het internationaal recht". Deze partijen pleiten er tevens voor om voorlopig geen informatie over drugsbestrijding meer te delen met de Amerikanen. Ook de ChristenUnie sprak haar zorgen uit over de "dubieuze aanvallen".
Veel Kamerleden vinden dat het kabinet de afgelopen maanden te stil is geweest over de oplopende spanningen, zowel richting de Kamer als naar de eilanden toe. De bewindslieden trokken zich deze kritiek aan. "Wij hadden eerder proactief kunnen communiceren," erkende Van Weel.
Veiligheid ABC-eilanden
Een belangrijk pijnpunt in het debat is de nabijheid van de acties bij het Koninkrijk: Aruba, Curaçao en Bonaire liggen slechts enkele tientallen kilometers van de Venezolaanse kust. Minister Van Weel benadrukte echter dat er geen sprake is van een "acute dreiging" voor de eilanden. Volgens hem is het regime in Venezuela niet uit op verdere escalatie. Hij wees daarbij op het feit dat er nog steeds diplomatiek contact is tussen Caracas en Washington en dat Amerikaanse oliebedrijven nog actief zijn in het land.
Volgens Van Weel en minister Ruben Brekelmans (Defensie, VVD) is er "heel intensief" contact met de eilanden. Er wordt wekelijks overlegd met de lokale bestuurders en er worden scenario's voorbereid voor het geval de situatie alsnog uit de hand loopt. Brekelmans benadrukte dat Nederland klaarstaat om ondersteuning te bieden, maar dat het kabinet ook wil waken voor onnodige onrust. Er zijn vooralsnog geen aanwijzingen voor een vluchtelingenstroom richting de eilanden.
Samenwerking en onduidelijkheid
Wat de Amerikanen precies willen bereiken met hun harde optreden, blijft onduidelijk. Volgens Van Weel geeft Washington "geen volledige helderheid over de intentie" van het einddoel.
Nederland werkt al decennia nauw samen met de VS op het gebied van drugsbestrijding in de regio, waarbij informatie wordt gedeeld en de Amerikanen gebruikmaken van de luchthaven op Curaçao. Minister Brekelmans verzekerde de Kamer echter dat Nederland op geen enkele wijze medewerking verleent aan de specifieke nationale operatie van de VS tegen de drugsboten.
